تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 270

مساهمون:

ص٢٧٠

اختلاف متن‌ها :

1 - خ - خاطرى - دولت هم‌نشين پ - خاطرى - دولت هم قرين ق - خاطر ، دولت همنشين در مصرع دوم بيت اول « هم قرين » بر « همنشين » برترى دارد زيرا « همنشين » در قافيه بيت نهم آمده است و تكرار قافيه خوشايند نيست . ولى « خاطر » و « خاطرى » با هم تفاوتى ندارد . 3 - خ - شيرينت - مهر سليمان پ - شيرينت - ملك سليمان ق - شيرينش - ملك سليمان در مصرع اول بيت سوم « مهر سليمان » بر « ملك سليمان » رجحان دارد . چون « مهر » با « نقش خاتم » و « لعل » و « نگين » مناسب است و دهان تنگ با « ملك » تناسبى ندارد . ولى « شيرينش » و « شيرينت » را با هم تفاوتى نيست 4 - خ - چو اينش هست آنش نيست - حسنش آن و اين پ - چو آنش نيست حالش نيست - حسنش اين و آن ق - چو آنش نيست اينش نيست - حسنش اين و آن در مصرع اول بيت چهارم « چو اينش هست ، آتش نيست » به عكس دو نسخهء ديگر درست است ولى در مصرع دوم ضبط سه نسخهء مورد استفادهء ما منطبق با سبك گفتار حافظ نيست در اين مورد براى يافتن رد پاى سخن حافظ به نسخه‌هاى ديگر مراجعه كرديم و در چند نسخه از آن جمله تصحيح انجوى شيرازى ديديم كه ضبط مصرع دوم چنين است « بنازم دلبر خود را كه هم آن و هم اين دارد » ناگزير اين ضبط را كه با شيوهء كلام حافظ همسويى دارد براى متن انتخاب كرديم . 6 - خ - عزت - فقير ق - عشرت - گداى پ - عزت - گداى در مصرع دوم بيت ششم ضبط نسخهء پ « كه صدر مجلس عزت گداى ره‌نشين دارد » بر دو نسخهء ديگر از جهت نزديك بودن به سياق سخن حافظ ارجح است . 7 - ق - پ - جان و تن - كه بيند خ - جان و دل - كه بيند در مصرع اول بيت هفتم « جان و تن » بر « جان و دل » رجحان دارد زيرا اساس سلامت وابسته به اين دو مىباشد . در مصرع دوم در هر سه نسخهء ما « كه بيند » آمده است كه چون تكرار « كه » مخل فصاحت است به نسخ ديگر مراجعه و ديده شد كه در دو نسخهء ح و م از موارد استفاده دكتر خانلرى « نبيند » ضبط شده و ما نيز آن را برگزيديم . 9 - خ - اگر گويد - عاشقى مفلس پ - و گر گويد - عاشقى مسكين ق - و گر گويد - عاشق مفلس در مصرع اول بيت نهم « و گر » بر « اگر » برترى دارد چون عطف به بيت قبل از خود مىشود و « عاشقى مفلس » از « عاشق مسكين » بهتر است زيرا با « گدايى همنشين » در مصرع دوم تناسب معنوى دارد .