محمد گلندام و علامه محمد قزوينى
1 « . . . اينكه در هفت نسخه از يازده نسخه از اين مقدمه ابدا اسمى از جامع ديوان حافظ كه بنا بر مشهور درين اواخر « محمد گلندام » نامى بوده ، برده نشده بدون هيچ شك و شبهه توليد شك عظيمى در صحت و اصالت نام محمد گلندام مىنمايد و اين احتمال را بىاختيار در ذهن تقويت مىنمايد كه شايد اين نام محمد گلندام الحاقى باشد از يكى از متأخرين گمنام كه چون ديده اين مقدمه بدون اسم مؤلف است خواسته ازين فرصت استفاده نموده آن را بنام خود قلمداد كند و قرينهء ديگرى كه تا درجهئى مؤيد اين احتمال است آنست كه دولتشاه سمرقندى كه تذكرهء معروف خود را در حدود 892 يعنى درست صدسال بعد از وفات حافظ تأليف نموده در شرح احوال خواجه گويد : « و بعد از وفات خواجه حافظ معتقدان و مصاحبان او اشعار او را مدوّن ساختهاند » .
كه چنان كه ملاحظه مىشود ابدا اسمى از جامع ديوان او نمىبرد و مثل اين مىماند كه نام جامع ديوان او از همان عصرهاى بسيار نزديك بعصر خواجه ، معلوم نبوده است و الا ظاهرا دليلى نداشته كه دولتشاه نام او