تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1391

مساهمون:

ص١٣٩١
نكته وابسته است كه اگر در چاپ قزوينى در اين بيت عبارت « سليمان نشود » مندرج بود . هيچ‌كس دربارهء صحت ضبط اين بيت ترديدى به ذهن خود راه نمىداد . و چه بسا مصححان ديگر نيز همين قرائت را ، اگر هم به استناد ضبط منحصر در يك نسخهء خطى مىبود ، به پيروى از رأى وى مىپذيرفتند و نسخه‌بدل « ديو مسلمان نشود » را كه موجب تكرار قافيه هم مىشود داخل متن نمىكردند . قزوينى بسيارى از اشتباههاى دست‌نويسى كاتب نسخهء « خ » « 3 » را تصحيح كرده ولى ذكر اين اشتباهها را در زيرنويس صفحات ضرورى ندانسته است . در مقابل براى بعضى از لغات و تعبيرات در پانويسها توضيحاتى قيد كرده است . در 67 مورد نيز با قيد عبارت « چنين است در « خ » در زير صفحات خواسته است هرگونه ترديد خواننده را از بابت مستند بودن متن چاپ خود بر طرف سازد . به همين سبب درج نشدن توضيحى دربارهء قرائت سليمان يا مسلمان در اين بيت ، و نبودن تصريحى در مورد ضبط نسخهء خ ، موجب شده است كه صاحب‌نظران از همان سالهاى اول پس از انتشار چاپ قزوينى در اين باره به بحث بپردازند . كسانى كه خواسته‌اند علت درج « ديو مسلمان نشود » در چاپ قزوينى را توجيه كنند ، و همچنين كسان ديگرى كه بر اين انتخاب خرده گرفته‌اند ، همگى معتقد بودند كه چون نسخهء خطى خلخالى اساس طبع قزوينى بود ، او نخواسته است به استناد ذوق و نظر شخصى دخالتى در متن آن نسخه اعمال كند . ازين‌جهت ناگزير ضبطى را ، با آنكه از نظر مفهوم و ارتباط كلمات نارسا بود و موجب تكرار قافيه هم مىشد ، بخاطر وسواس در حفظ امانت در متن چاپى خود نگه داشته است . « 4 » در مقدمهء ديوان حافظ چاپ دانشگاه تبريز در ارتباط با اين مطلب چنين نوشته شده است : « . . . همهء صاحب‌نظرانى كه پس از انتشار نسخهء مصحح مرحوم قزوينى