خدايا و خدا را
غزل شمارهء 139 1 . . . راجع به اشعار حافظ و تفاوتى كه بين نسخهء مصحح آقايان ميرزا محمد قزوينى و دكتر قاسم غنى ، و ساير نسخههاى موجود هست . . .
گفتگوى كلى نمىتوان كرد ، و اين معنى قابل بحثها و جدالها و استقرائات و كنجكاوىهاى فراوان است . شكى نيست كه در نسخهء مورد مراجعهء آن دو بزرگوار بعضى موارد مشكوك از زيردست كاتب گذشته است . و يا در حين طبع ، اغلاطى به وجود آمده و از غلطنامه نيز فوت شده است چنان كه در اين بيت معروف :
عارفى در همه احوال خدا با او بود * او نمىديدش و از دور خدايا مىكرد
در نسخهء معتمد عليها ، يا در مطبعه « خدايا مىكرد » با « خدا را مىكرد » تبديل شده است و شكى نيست كه « خدايا » درست است و « خدا را » غلط ، يعنى عارف با آنكه خدا در همه احوال با او بود ، او متصل « اى خدا » مىگفته و خداى را مىطلبيده است ، در صورتى كه اگر « خدا را » قافيه بدانيم بايد معتقد بشويم كه اين عارف ، متصل خدا را ، به خدا سوگند