و - « صبح ، غلط است . شمع است كه مىميرد تا روز برآيد . صبح . . .
اصلا در شعر فارسى نمىميرد ، همچنين بعيد مىبينم كه « صبح كاذب » اينجا منظور باشد ، در شعر حافظ هيچوقت كلمهء صبح بمعنى صبح كاذب به كار نرفته است . . . « شمع » صحيح ، و « صبح » غلط است . . . » .
استاد مسعود فرزاد حافظ ، صحت كلمات و اصالت غزلها ( س تا پايان ى ) - بهمن ماه 1349 دانشگاه شيراز - صفحات 1186 و 1187 بر رهگذرت بستهام . . . حافظ ق غ . - ( بر خاك درت بستهام از ديده دو صد جوى ، « نسخهء 805 » . - « نسخهء پير حسين كاتب » . - « خانلرى » . - « نسخهء خطى متعلق به كتابخانهء اياصوفيهء تركيه » . - « مجموعهء خطى سنهء 862 قمرى به خط محمود بن محمد بن محمود بن حمادى » . - « ديوان كهنهء حافظ به كوشش استاد ايرج افشار » و « چند نسخهء خطى معتبر ديگر : ص 515 جامع نسخ حافظ » . ) الف - ( بيت چهارم ) در خانهء غم چند نشينى به ملامت . . . در حافظ قزوينى و غنى ، نيامده است .
: - ب - همين بيت چهارم در چند نسخهء قابل اطمينان و مورد اعتماد ضبط است و از آن جمله است : « نسخهء خطى محدود به نيمهء اول قرن دهم كه از حيث ميزان اصالت متن ، بسيار جالب است [ مسعود فرزاد ] . . . » . - « نسخهء خطى كه در موارد متعدد ، متنى منحصر به فرد ، ضبط كرده ، اهدائى خانلرى به فرزاد » . - چند نسخهء معتبر خطى ديگر : ص 515 جامع نسخ حافظ . - « ديوان حافظ يغماى جندقى و قاآنى شيرازى » . - « ص 575 ديوان لسان الغيب حافظ - بر اساس نسخهء قدسى - تحقيق عزيز اللّه كاسب ، 1371 ه . ش . » . و همچنين نسخى ديگر كه اشاره به آنها ضرورتى ندارد .
: - ج - [ شرح بيت چهارم ]
در خانهء غم چند نشينى به ملامت / وقت است كه از دولت سلطان به درآيى
. « . . . خطاب به دلش مىفرمايد : تا كى