معتقداتى كه داشته ، وزير را به عدم التفات به دنيا و مقامات جهانى خوانده ، و متذكر است كه : يك شب ، خواب امن [ بيت چهارم ] و آسايش به صدسال سلطنت و فرماندهى مىارزد كه در آن تزلزل خاطر هست .
در اين غزل با صراحت از استغناى طبع و عدم توجه و اعتناى خودش به مال و منال و جاه و مقام و مراتب ظاهرى دنيوى دم زده و سخن گفته است . . . [ بيت نهم غزل ] در اين غزل ، بيشتر كلمهها به رمز و اشاره و استعاره بيان شده بنابراين بايد به معنى استعارى اين كلمهها توجه داشت . . .
« بلبل » نام مستعار شاعرست و خواجه حافظ به كرّات در آثارش « بلبل » را به جاى شاعر و سراينده آورده است . . . و قصد از بلبل يعنى شاعر و منظور از اين شاعر نيز ، خود خواجه حافظ مراد است ؛ - كه شاعريست دستان سراى و نغمهگر .
در اين بيت ، « گلبانگ » يعنى آواز بلند و چهچهء بلبل . ضمنا آواز بلند قلندران و « يا هو » ى ايشان را هم « گلبانگ » مىگويند ، و خواجه حافظ در اين بيت ، جز آواى بلند ، و نغمهء رساى بلبل ، آواز و هلهلهء قلندر را هم مورد نظر داشته زيرا مىفرمايد « گلبانگ پهلوى » . . .
. . . گلبانگ پهلوى : يعنى نغمه و سرودى كه بزرگ و پيشواى يزدانپرستان و پير مغان كه خود از قلندران و ملاميان بود ، مىخوانده . . . در ادب كهن فارسى ، راه پهلوانى ، يا : ره پهلوانى يعنى نغمه و سرودى در موسيقى ايرانى كه خاص بزرگان و پيشروان آئين بهى و مزديسنى بوده است . اين بزرگان را با نامهاى پير مغان ( يعنى بزرگ مؤبدان ) و پير ميكده ، و پير ميخانه ، مىشناسيم . . . » . دكتر ركنالدين همايونفرخ ، حافظ خراباتى بخش چهارم ، چاپ سال 1352 ه ، ش ، صفحات 3337 - 3338 - 3344 - . ( ركنالدين همايونفرخ ، دايرةالمعارفى گرانبها ، تدوين فرموده و نام آن را گذارده است : حافظ خراباتى . - ح ) .
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1239
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١٢٣٩