است كه بيشتر نسخهبدلهاى قريب به زمان حافظ ، از خود او بوده ، و دستكارى شاعر در آن به نحو بارز ، آشكار است . حافظ دائما كلمات و تراكيب غزليات خود را ، زير و رو مىكرده و وجه شايستهتر را ، جايگزين وجوه قبل ، مىساخته است . تعداد غزليات حافظ در مقايسه با عمر شاعرى او اندك به نظر مىرسد و اگر شمارهء غزلهاى او بر سالهاى عمر شاعريش تقسيم شود . [ 50 سال شاعرى : حدود 500 غزل ] بهرهء هرسالى به بيش از ده غزل نمىرسد . مُسلّم است چنين وضعى تا چه اندازه مىتواند مُبَيّن وسواس شاعر در تغيير كلمات و تراكيب باشد . . .
به هر حال با اين كه بيشتر نسخهبدلها را از خود حافظ مىدانيم ، سعى لازم به عمل آمد كه آخرين گزينش يا شايستهترين آن ، در متن ، انتخاب شود . . . محققين گرانمايه . . . بپذيرند كه انتخاب متن ، وجهى از وجوه كلام حافظ بوده و بر اقدم نسخ متّكيست ، و حتى يك مورد تصرّف [ هم ] در تمام اين ديوان . . . نمىتوان يافت . . . » نقل از : ديوان حافظ » با تصحيح و تحقيق و مقدمهء دكتر محمد رضا جلالى نائينى و دكتر نورانى وصال - نشر نقره [ پخش : انتشارات علمى ] تهران - 1372 شمسى ( مقدمه :
ص 19 و بعد از آن ) : [ « جانا سخن از زبان ما مىگوئى » . - ح ] .
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1109
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١١٠٩