- چند نسخهء خطى متعلق به استاد مسعود فرزاد . - و نسخههائى چاپى .
( مصرع دوم بيت هفتم ) : بساط زهد را چون . . . ؛ » پير حسين - ( . . .
زهد همچون . . . قزوينى ) .
الف - زبان را دركش . . . نسخهء به خط پير حسين كاتب . - و چند نسخهء خطى مسعود فرزاد ، و ديگران .
: - ب - زبانت دركش . . . نسخهء 805 - . قزوينى - . و ديگران .
: - ج - ( مصرع دوم مقطع غزل ) : « زبان بىزبانان بشنو . . . » نسخهء خطى داراى تاريخ 849 قمرى . - نسخهء خطى تاريخ 893 كه در مورد صحت متن « از نسخ درجه اول است » . - و . . .
: - د - ( دربارهء « زبان بىزبانان ) : « متن [ يعنى « حديث » ] مرجّح است زيرا « حديث » را مىتوان شنيد ، ولى « زبان » را نمىتوان شنيد [ زبان بىزبانان بشنو . . . ] . . . كاتب . . . تحت نفوذ « بىزبانان » قرار گرفته . . . اشتباها « زبان » را تكرار كرده است » . ( استاد مسعود فرزاد . - « حافظ صحت كلمات . . . س تا پايان ى » - ص 1201 ) .
: - ه - ( ايضا « زبان بىزبانان » ) : « زبان در اينجا يعنى « سخن » ، نظير « دستور زبان فارسى » ، دستور زبان عربى » - دستور سخن فارسى و . . . » امثال آن ( ح ) .
: - زبان يعنى گفتار و تقرير و بيان ( فرهنگ نفيسى ) ناظم الاطباء - .
: - و - « . . . حافظ در مدتى بيش از پنجاه سال شاعرى و سخنگوئى ، از دفتر اشعار خود گاه به مناسبتى از يك غزل بيتى برداشته و يا بر غزلى بيت يا ابياتى افزوده و يا كلمه يا كلماتى را تغيير داده و يا مضمونى را به دو صورت يا سه صورت و به ندرت در چهار صورت در قالب كلمات ريخته است . اين تغييرات و اختلافات ، قطعا ناشى از تجديد نظر طلبى خود اوست . . .
. . . از مطالعه و تتبع ديوان خواجه ، اين نكته بر اينجانبان تقريبا محقق
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1108
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١١٠٨