مباشر ضعيف است .
2 - 2 - اكراه ،
بنابراين اگر كسى ديگرى را اكراه به قتل ديگران نمايد اگر بما دون قتل نفس باشد ، مباشر قصاص و يا محكوم به پرداخت ديه مىشود . اما ، اگر او را تهديد به قتل نفس كرده و به او گفته است او را بكش و گرنه تو را مىكشم . مشهور نيز فرمودهاند مباشر محكوم به قصاص و يا ديه است و سپس در ارتباط با اين صورت بحث خواهيم كرد .
3 - 2 - شهادت دروغ ،
هرگاه كسى نزد قاضى به دروغ شهادت دهد و قاضى در اثر شهادت دروغ شاهد ، شخصى را محكوم نمايد ، شاهد ضامن است و اگر قاضى در اثر شهادت دروغ شاهد محكوم عليه را به قتل رساند ، شاهد محكوم به قصاص و يا ديه مىگردد . در اين صورت سبب از مباشر اقوى است .
4 - 2 - هرگاه سبب موجب گردد كه شخصى مباشر قتل و يا جنايتى ديگر بر خود شود ،
مانند آنكه شخصى طعام مهمان را مسموم نمايد و آن را نزد مهمان گذارد و مهمان از آن طعام بخورد و بميرد و يا آنكه كسى چاهى را سر راه مهمان حفر كند و سر آن را بپوشاند و مهمان را از همان راه عبور دهد و مهمان در چاه بيفتد و بميرد در اين صورت سبب مسئول است و محكوم به قصاص و يا پرداخت ديه مىشود .
فقهاء اكثراً حكم صورت اول و دوم را يكى دانستهاند . زيرا ، در هر دو صورت مباشر مرتكب قتل شده است و عمل وى حرام بوده و شرعا نمىتوانسته است ، مرتكب قتل شود .
شكى نيست كه اين استدلال در صورت اول صحيح است ، اما در صورت دوم مورد مناقشه واقع شده است .
3 - نظريهء حضرت آيت اللَّه خويى ( ره ) دربارهء امر و اكراه
ايشان مىفرمايند :
« اگر كسى ديگرى را به قتل شخصى امر نمايد ، و مأمور او را بكشد ، قاتل قصاص و آمر حبس ابد مىشود تا بميرد . و اگر او را به قتل وادار نموده و او را به كمتر از قتل تهديد نمايد ، بدون شك قتل جايز نيست و اگر چنين كسى را بكشد ، قصاص مىشود و مكرِه حبس ابد مىشود ، اگر كسى ديگرى را اكراه بكشتن شخصى نمايد ، و به او بگويد او را بكش و گرنه تو را مىكشم