اخف به طريق اولى توبه قبل از دستگيرى موجب سقوط مجازات مىشود . « 1 »
دليل ديگر بر اين نظريه ، آيه 16 سوره نساء مىباشد . اين آيه در مورد توبه زانى نازل شده است كه در آن حكم به اعراض از مجرمان در صورت وقوع توبه و اصلاح شده است . « 2 » آيه شريفه مىفرمايد :
« وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما »
اگر چه در تفسير اين آيه اختلاف است كه آيا مربوط به لواط است يا زنا ، ولى در هر صورت جمله
« فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما »
به صورت مطلق مىباشد .
همچنين به آيه 39 سوره مائده استدلال شده است . آيه شريفه مذكور مىفرمايد :
« فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ »
قائلين به نظريه سقوط مجازات همچنين به روايت « التائب من الذنب كمن لا ذنب له » و « روايت ما عز » استناد كردهاند .
2 - عدم سقوط مجازات :
اين دسته از فقهاى عامه كه مالك ، ابو حنيفه و عدهاى از فقهاى حنبلى و شافعى را شامل مىشود معتقدند كه توبه در غير مورد محاربه مسقط حد نمىباشد و در اين مسأله فرقى بين قبل و بعد از دستگيرى نمىباشد .
اينان به عمومات و اطلاقاتى همانند « السارقه و السارقه فاقطعوا ايديهما . . . و يا الزانى و الزانية . . . » استدلال نمودهاند كه قابل ذكر است اين عمومات و اطلاقات قابل تخصيص و تقييد مىباشند .
د - اعمال صالحه و قبولى توبه
1 - نظر فقيهان اماميه
آيا انجام اعمال صالحه براى قبولى توبه و سقوط مجازات لازم است ؟ اگر چه مسأله اعمال صالحه در قوانين موضوعه پيشبينى نشده است ، لكن به تبع آيات و روايات در كتب فقهى مورد بحث قرار گرفته است .
هامش
( 1 ) . التشريع الجنائى الاسلامى ، عبد القادر عودة ، ص 352 .
( 2 ) . مغنى ، ج 10 ، ص 316 .