است . بنابراين توبه از باب عدم خلف وعدهاى است كه خداوند به بندگان داده است و استفاده « انحصار قبولى توبه در خداوند » از آيهء شريفهء صحيح به نظر نمىرسد .
توبه موجب سقوط مجازات تعزيرى نيز مىشود . لذا اگر عمل ارتكابى موجب تعزير شود و بزهكار قبل از قيام بينه توبه نمايد ساقط مىشود .
بنابراين اطلاقات موجود در اين باب ، تعزير را نيز شامل مىشود و اين باب قياس اولويت نمىباشد .
ب ) دلايل تأثير توبه در قابليت عفو توسط امام عليه السلام
عده معدودى از فقها قائلند : اگر بزهكار بعد از اثبات بزه از طريق شهادت شهود ، توبه كند ، توبه او توسط امام عليه السلام پذيرفته مىشود و مىتواند مورد عفو قرار گيرد . شيخ مفيد ( ره ) يكى از قائلين به اين نظريه است كه به چند دليل استدلال كرده است .
يك - اصل برائت
شيخ مفيد ( ره ) در اين مورد با اصالة البراءة استدلال كرده است . توضيح اينكه طبق اصل برائت اگر در اجراى حد بر مجرم ترديد كنيم ، چنين كسى مستحق مجازات نيست همچنان كه مجازات اخروى نيز با توبه ساقط مىشود . مرحوم شيخ مفيد قائل است بين سقوط مجازات اخروى و مجازات دنيوى ملازمه وجود دارد و كسى كه در آخرت مجازات نمىشود در دنيا نيز مجازات نمىشود .
لكن در جواب بايد گفت اين قول در حقيقت اجتهاد در مقابل نص مىباشد .
دو - عموم تعليل در خبر
« و اذا كان الامام الذي من اللَّه ان يعاقب عن اللَّه كان له ان يمن عن اللَّه . . . » « 1 » مرحوم شيخ مفيد به عموم تعليل در اين خبر در جهت اينكه امام عليه السلام بعد از اثبات جرم توسط بينه مىتواند عفو كند ، استدلال كرده است . در حالى كه عموم اين خبر توسط روايات ديگرى قابل تخصيص است كه عفو را در صورت قيام بينه جايز
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ابواب مقدمات الحدود و احكامها العامه باب 18 ، حديث 4 .