[ 32 ] ( نبوت داراى قوهء قدسيه و معجزات و مبلغ فرمان خدا )
« قال المعلّم : فصّ . النّبوّة يختصّ في روحها بقوّة قدسيّة يذعن لها غريزة الخلق الأكبر ، كما يذعن لنفسك غريزة عالم الخلق الأصغر ، فيأتى معجزات خارجة ( 252 ) عن الجبلّة و العادة ، و لا يصدء مرآتها ، و لا يمنعها شىء من انتقاش ما في اللوح المحفوظ من الكتاب ، و ذوات الملائكة التى هى الرسل ، فيبلغ ممّا عند اللّه إلى عامّة الخلق » . يعنى مقام نبوّت را مخصوص است قوّتى قدسى كه آن را قوّهء عقلى گويند تا اين قوّه از كدام درجهء عقلى باشد . و مقام نبوّت را يا ولايت را چه پايه بود چنان كه گفتيم . اين حكايت را تفصيلى است « يذعن لها عزيز عالم الخلق الأكبر » . يعنى : مطيع آن قوّهء قدسى است ذات عالم خلق اكبر ، كه عبارت از نظام وجود است ، اطاعت تسخيرى ، چه نفس نبىّ صاحب روح قدسى است كه عقل كلّى گويند . و عقل كلّى مطاع بالطبع . كه هيچ از موجودات از اطاعت روح قدسى سر نپيچد ، چنان كه نفس جزئى را بدن مطيع است كه عضو را حركت تواند داد موافق ارادهء خويش . پس نفس نبى را كه گفتيم مرتبهء جامعيّت مطلقه است ميان افق انسانى و روح قدسى ميسّر باشد معجزات خارج از اصل خلقت و عادت . و معجز كارى بود كه خلايق از آن عاجز آيند . و اين به محض تأثير نفسانى بود و امداد روح قدسى پيش « حكيم » ، و پيش متكلّم خرق عادت است مقرون به تحدّى . و اين خرق عادت بنا بر مذهب « اشعرى » چنين است كه چون هيچ چيز لازم ديگرى نيست ، و صحابت ميان موجودات « 493 » به اتّفاق است و بس ، كه