) noessi (
دربارهء تقسيم ناپذير در آن حالات است كه در آنها كذب غير ممكن است ؛ ولى در حالاتى كه صدق و كذب هر دو ممكن است ، هميشه تركيبى از مفاهيم و درآوردن آنها به صورت واحد موجود است » 70 . سپس ارسطو اين دو عبارت را بيشتر توضيح مىدهد . دربارهء جملهء دوم چنين مىگويد : « خبر
) phasis (
گفتن چيزى است دربارهء چيزى ديگر ، مثلا به صورت ايجاب ، و در هر حال يا صادق است يا كاذب » 71 . در مورد جملهء اول ارسطو گفته است : در مورد انديشه
) nous (
، يعنى انديشيدن
) noesis (
، « خبر از ذات شىء صادق است » 72 .
در ترجمهء عربى در نفس ، همچنان كه از ترجمههاى لاتينى 73 و نيز عبرى 74 آن كه مندرج در شرح مطول ابن رشد است برمىآيد ، اصطلاح
noesis
در اين فقره به « تصوير » ترجمه شده بوده است ، چه در لاتينى به صورت
formare
و در عبرى به صورت صيّر
zayyer
آمده است . از
formare
و عربى « تصوير » آن در اينجا مقصود عمل صورت بستن يك تصوّر در ذهن است ، چه در زبان عربى اصطلاح تصوير به خودىخود مىتواند هر دو معناى تشكيل شدن يك تصوير و تشكيل شدن يك تصوّر 75 را برساند ، گو اينكه در استعمال اغلب ملازم با تشكيل تصوير است . ابن رشد ، تمايزى را كه ارسطو ميان دو عمل ذهن قائل بوده است ، يعنى عمل انديشيدن
) noesis (
تجزيه ناپذير يا انديشهء
) nuos (
آن ، و عمل اخبار امرى از امر ديگر را ، با چيزى يكى شمرده است كه خود وى آنها را تمايز « اشهر » ميان
fides
و
formatio
و به اصطلاح خود ابن رشد « تصوّر » و « تصديق » 76 شمرده است . به همين ترتيب ، ابن رشد در شرح خود بر جملههاى « خبر چيزى دربارهء چيزى ديگر » و « خبر از ذات شىء » ، اين دو را
formatio
و
fides
يعنى « تصديق » و « تصوّر » خوانده است 77 . بعلاوه ، در شرح بر عبارت « انديشيدن تجزيه ناپذير » ، اين رشد اصطلاح تجزيه ناپذير
) adiaireta (
را به صورت « شىء بسيط »
res simplices
معنى كرده است 78 . بنا بر اين در اين فقره منشأ تمايز ميان « تصوّر » و « تصديق » در متنهاى عربى ، و نيز استعمال اصطلاحات « بسيط » و « ذات » در توصيف « تصوّر » در بعضى