تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق و مباحث الفاظ ( مجموعه متون و مقالات تحقيقى ) — صفحة 423

مساهمون:

ص٤٢٣
خارجى بسيط و بدون اجزاء بيان كرده است بنا بر اين مطالب او را بطور تفكيك در سه قسمت مجزا بايد عنوان كرد ، و اينك هر كدام از آنها به تفصيل شرح داده مىشود .

قسمت اول

بساطت تصديق از جهت ماهيت ذاتى و مفهوم نوعى

صدر الدين كليه ماهيات را از جهت عنوان ذاتى و ماهيت نوعى بسيط و بدون جزء دانسته است ، و تصديق را نيز مانند همهء مفاهيم نوعى از جهت مفهوم و ماهيت نوعى بسيط شناخته است ، بنا بر اين مطالب او را بايد دو بخش نمود ، يكى آنكه بايد نظر كلى او را در مورد بساطت همهء ماهيات و مفاهيم نوعى به عنوان كبراى قياس شرح داد و بعد از آن به مقدّمهء صغرى كه منطبق بودن آن اصل كلى بر ماهيت تصديق است بايد پرداخت ، و اكنون به توضيح اصل كلى استهلاك مفاهيم جنسى در مفهوم فصل كه كبراى قياس است پرداخته مىشود .

بساطت ماهيات نوعى

قانون بساطت ماهيات نوعى در مبحث ماهيات و مفاهيم از كتاب شفا شرح داده شده است ، و صدر الدين شيرازى نيز در همان قسمت از كتاب اسفار به توضيحش پرداخته است ، خلاصه بيان صدر الدين و ابن سينا در اين مورد اين است كه مفاهيم مندرج در مفاهيم ديگر يعنى اجناس را ذهن مىتواند سه گونه لحاظ كند . 1 - گاه مىتواند به خود آن مفهوم بنگرد و به اينكه با مفهوم ديگر يعنى فصل متحد است يا نيست و يا به اينكه معنى ديگرى بر آن افزوده خواهد شد و در آن مندرج خواهد گرديد يا نخواهد گرديد توجه نكند ، اين گونه مفهوم بدون شرط جنس است ، زيرا جنس عبارت از مفهومى است كه در ضمن فصل تحصل مفهومى يافته است و فصل عين مفهوم جنس است كه كامل گرديده است ، به همين لحاظ فصل صرفا مميز جنس نيست تا از آن
منطق و مباحث الفاظ ( مجموعه متون و مقالات تحقيقى ) — صفحة 423 | مهدى محقق / توشى هيكو ايزوتسو