عرضى بالعرض مىنامند « 1 » . تا اينجا توضيحاتى كه از نظر منطقى براى اصل مطلب داده شده است آورده شد ، و در صفحات آينده مطالبى را كه بر مبناى فلسفى گفته‌اند حكايت مىشود .

اكنون كه مبناى اشكال و ريشه‌هاى قديم آن نسبت به عقد قضيه و رابطهء موضوع و محمول از نظر فلسفى بيان شد سخن به عنوان مخصوص تصديق در مباحث منطق كشانده مىشود ، و خلاصه بحث در اين مورد آنست كه آيا تصديق يك ادراك بسيط است و يا آنكه مشتمل بر چند ادراك است ؟ صدر الدين شيرازى كه به خواهش بعضى از بزرگان رساله‌اى در اين باب پرداخته و تحقيقات بسيار دقيقى در اين رساله آورده است ، در اول نظر ديگران را به تفصيل ذكر كرده و بعد از آن به توضيح نظر اختصاصى خودش پرداخته است . آراء و عقايدى را كه در اين باب شماره نموده است عبارتند از اينكه : 1 - گروهى تصديق را مشتمل بر سه جزء دانسته‌اند « محكوم به و محكوم عليه و نسبت حكميه » . 2 - فخر رازى جزء ديگرى بر آن افزوده و آن حكم است ، و بنا بر اين تصديق را مشتمل بر چهار جزء دانسته است . 3 - گروهى برآنند كه تصديق همان حكم است و بقيه اجزاء شروط تحقق حكم مىباشند ، و با اين بيان گروهى تصور طرفين حكم را شرط ، و بعضى جزء داخل در تصديق شمرده‌اند « 2 » . 4 - قطب الدين شيرازى مىگويد : حكما برآنند كه مفهوم تصديق خود حكم نيست بلكه تصديق همان مفهوم گرويدن است و گرويدن ملزوم حكم است نه خود حكم ،