وقايع مشترك را يافته ، از نظر موضوعى در يك جدول زمانى و در شش مرحلهء مهم مرتّب كردم :
مرحلهء اول : مبارزهء فرهنگى .
مرحلهء دوم : راه نفاق .
مرحلهء سوم : مبارزهء سياسى و خشونت .
مرحلهء چهارم : نقض علنى پيمان مدينه و اتّحاد با مشركان .
مرحلهء پنجم : اعلام جنگ بزرگترين طايفهء يهود .
و مرحلهء ششم : خيبر در آستانهء هجوم به مدينه .
1 - 2 / پ : مرحلهء اوّل : مبارزهء فرهنگى
ورود محمّد صلى الله عليه و آله به مدينه ، قبايل يثرب را متحوّل نمود . او نه تنها بين مهاجران و انصار ، پيوند برادرى منعقد كرد ؛ بلكه بين مهاجران و انصار از يكسو و طوايف مختلف يهودى از سوى ديگر پيمانى بست كه دقيقاً تضمينكنندهء حقوق انسانى همهء شهروندان مدينه از هر طايفه و قبيله و مذهبى بود .
در فصلهاى گذشته به جنبههاى مختلف اين پيمان مهمّ تاريخى در ارتباط با قريش و بتپرستان اشارهها كرديم و اكنون براى توجّه به عمق تأثير چنين پيمانى در حفظِ امنيّت فرهنگى و اجتماعى و به عبارت ديگر تحكيم امنيّت مردم مدينه ، نگاه ديگرى به موضوع مىافكنيم :
اساس پيمان پيامبر صلى الله عليه و آله بر دو اصل مهم استوار بود :
يكى امّت واحد بودنِ همهء مسلمانان و يهوديان با عبارتِ « انهم امة واحده » .
و دوم تضمين استقلال هر يك از قبايل با عبارت « على ربعتهم يتعاقلون معاقلهم الأولى » . ( همگان داراى استقلال هستند و بايد عهدهدار امور خود باشند ) .
در نتيجهء قبول اين دو اصل اساسى است كه پيمان صريحاً اعلام داشته است :
« لليهود دينهم و للمسلمين دينهم » . ( عقايد يهوديان براى خودشان محترم است و عقايد مسلمانان براى خودشان ) و :