بقرية من قرى خيبر تسقى نخيلها » . « 1 » به هر حال مورّخان آن را نخستين قلعه در خيبر دانستهاند كه به دست مسلمانان افتاد و ابناسحاق از آن بهعنوان سهم زبير بن عوام ياد مىكند .
از نوشتههاى صاحب « المناسك » ، ص 541 - 540 چنين بر مىآيد كه نطاة نام يكى از وادىهاى خيبر است كه در آن حصن مرحب و قصر او قرار داشته است . صاحب « المناسك » همچنين حدّ نخستين اين وادى را معلوم مىكند و سپس به چشمهء مهمّى به نام اللّحيحه در آن وادى تصريح مىدارد و بر مبناى كلام او معلوم مىشود كه اوّلين منزلگاهى كه در خيبر به دست مسلمانان افتاد ، دار بنيقمه - / منزل ياسر برادر مرحب - / بوده است . « 2 » اين مضامين با توجّه به اينكه واقدى در « مغازى » ، حصار صعب بن معاذ را در منطقهء نطاة دانسته و صريحاً مىنويسد :
« يهوديان همگى از تمام حصارهاى منطقهء ناعم و نطاة كوچيدند » « 3 » معلوم مىشود كه « نطاة » ، هم بهعنوان منطقه و هم نامِ استحكاماتِ منطقهء مورد نظر بوده است .
7 / ب : قلعهء الشِّقُّ
اين واژه به كسر شين ثبت شده است و ياقوت حموى به زمخشرى استناد مىكند كه آن را نام يكى از قلعههاى خيبر دانسته است . « 4 » بعضى ديگر آن را نام يكى از روستاهاى منطقهء فدك در مجاورت خيبر گفتهاند .
به هر حال آنچه مسلّم است ، شقّ ، نام سرزمينى با استحكامات خاصّ بوده است و گواه آن ، گفتهء ابنسعد در « الطّبقات الكبرى » است كه :
« الشق ، و به حصون فيها حصن أبى و حصن النزار » .
هامش
( 1 ) . « با آب آن ، برخى از نخلستانهاى آبادىها آبيارى مىشد . . . ونطاة ، نام چشمهاى است در يكى از آبادىهاى خيبر كه نخلهاى آن را آبيارى مىكند . »
( 2 ) . البكرى ، « معجم ما استعجم »
( 3 ) . « مغازى » ، ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص 508
( 4 ) . « معجم البلدان » ، ج 5 ، ص 283