بر اين اساس مىتوان با جمعبندى نهايى دهها سند تاريخى ، پذيرفت كه اوّلًا قلعهء الغموص بزرگترين قلعهء خيبر از لحاظ مساحت ، ارتفاع و تسلّط بر وادىهاى اطراف بوده و ثانياً اين قلعه همان قلعهاى است كه در تاريخ به الحصن شهرت داشته است و امروزه هم آنگونه كه نگارنده در منطقهء خيبر شنيدم ، به آن الحصون مىگويند .
نامهاى مرحب ، الغموص و بنى ابىالحقيق ، يك موضع را در خيبر نشانه دارند .
2 / ب : قلعهء ناعِم
ابناسحاق صريحاً مىنويسد :
« كان أوّل حصونهم افتتح حِصْن ناعم و عنده قُتِل محمود ابن مَسْلمة » . « 1 » فيروزآبادى « 2 » و ياقوت حموى « 3 » ، قلعهء ناعم را قلعهاى از قلاع خيبر دانستهاند كه بهگفتهء همهء مورّخان ، در كنار آن محمود بن مسلمه الأشْهلى - از ياران محمّد صلى الله عليه و آله - و برادر محمد بن مَسْلمه - / صحابى مشهور - در جريان وقايع خيبر كشته شده است .
3 / ب : قلعهء السُّلالم
به استثناى صاحب « المناسك و اماكن طرق الحج و معالم الجزيره » كه واژهء « سُلالم » را سليلم ثبت كرده است « 4 » ، همهء مورّخان و سيرهنويسان در ضبط كلمهء « سلالم » اختلاف و ترديدى ندارند .
ابناسحاق و ابنسعد از اين قلعه در ضمن وقايع خيبر نام بردهاند . « 5 »
هامش
( 1 ) . نك : « السيرة النّبويه » ، ج 3 ، ص 44 .
( 2 ) . « المغانم » ، ص 134 .
( 3 ) . « معجم البلدان » ، ج 8 ، ص 140 .
( 4 ) . « المناسك . . . » ، ص 359 ، رياض ، 1969 م .
( 5 ) . « السيرة النّبويه » ، ج 3 ، ص 347 و « الطّبقات الكبرى » ، ج 2 ، ص 106