مدينه ، چندين پيشنهاد با پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مطرح شده است كه هر يك از آنها را مورد بررسى قرار مىدهيم :
اوّلًا همهء آثار نشانه آن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در اتّخاذ راه براى دفاعِ اجتنابناپذير به مشورت پرداخت و آراء صحابه را به دقّت ملاحظه كرد و نكات ضعف و قوّت آن را سنجيد . سؤال پيامبر از صحابه اين بود :
- آيا براى دفاع از مدينه بيرون برويم ؟ يا در مدينه باقى بمانيم ؟ يا در فاصلهء نزديك مدينه مستقر شويم ؟
در تاريخ به اين پرسشها سه پاسخ داده شد :
1 - گروهى گفتند :
« ما در فاصلهء ميان منطقهء بُعاث و ثنيّةالوداع تا جُرْف قرار مىگيريم . » « 1 » 2 - بعضى گفتند :
« اى رسول خدا ! روزگارى كه در سرزمين فارس بوديم ، هرگاه از سواران بيم داشتيم ، بر گرد خود خندق مىكنديم . آيا صلاح مىدانيد كه اكنون هم خندق درست كنيم ؟ »
نويرى ، پاسخ نهايى پيامبر صلى الله عليه و آله و واكنش مسلمانان را چنين ثبت كرده است :
« مسألهء كندن خندق ، مسلمانان را به تعجّب و شگفتى واداشت . » « 2 » واقدى با اين جمله ، پيشنهاد سلمان را مورد پذيرش مسلمانان و پيامبر خوانده است :
فأعجب رأي سلمان المسلمين و ذكروا حين دعاهم النبيّ - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - يوم أُحُد أن يقيموا و لايخرجوا ، فكره المسلمون الخروج و أحبّوا الثيات في المدينة . « 3 »
هامش
( 1 ) . واقدى ، « مغازى » .
( 2 ) . متن اصلى ، جزء 17 ، ص 168
( 3 ) . « مغازى » ، ج 2 ، ص 445 ، متن اصلى و ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص 333