نماز ايستاده بود . پس چون او جهت را تغيير داد ، مسلمانان به اقتداى او ، رو به قبلهء جديد نمودند .
ب : تغيير قبله
بر اساس گفتهء ابنعبّاس و براء بن عازب و آوردهء ابنحبان ، تغيير قبله در ماه هفدهم هجرت عملى گرديد . انس بن مالك گفته است : « ده يا نوزده ماه پس از هجرت » ، قتاده و ابنزيد هم آن را در شانزدهمين ماه هجرت دانستهاند . ولى ابنماجه و سدّى گفتهاند :
« هيجده ماه » و در روايتى ديگر از معاذبن جبل به « سيزده ماه پس از هجرت » تصريح شده است .
اين گفتهها در كتابهاى : صحيح امام بخارى و صحيح امام مسلم و سنن نسائى ثبت شده و همگى مؤيّد آن است كه تغيير جهت قبله در اواخر سال اول ، يا اوايل سال دوم هجرى رخ داده است .
على بن ابراهيم در سندى از جعفربن محمد گفته است :
« تحوّلت القبلة إلى الكعبة بعدها ما صلّى النبيّ ثلث عشر سنة إلى بيت المقدس و بعد مهاجرة إلى المدينة صلّى إلى بيت المقدس سبعة أشهر » . « 1 » و گفتهاند كه شايد كلمهء « عشر » در « سبعة اشهر » افتاده باشد ! بعضى از آوردههاى راويانِ اماميّه ، « 2 سال پس از هجرت » و « پس از بازگشت از نبرد بدر » را تصريح كردهاند . « 2 » ولى نظريّهء مشهور از شيخ صدوق « 3 » است كه تاريخ تغيير قبله را نوزده ماه پس از
هامش
( 1 ) . « پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله ، پس از اينكه سيزده سال به طرف بيت المقدس نماز گزارد ، قبله به سوى كعبه تغيير يافت و نيز پس از اينكه آن حضرت به مدينه مهاجرت كردند ، به مدت هفت ماه به طرف بيت المقدس نماز به جاى آوردند . » نك : مجمع البيان ، ذيل آيهء« سَيَقُولُ السُّفَهاءُ »و بحارالأنوار ، ج 19 ، ص 159 ذيل تحويل القبله .
( 2 ) . شيخ طوسى ، تهذيب .
( 3 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 88