بحارالأنوار ، باب تحويلالقبله به اين واقعه اشاره كرده است . نتيجهء اين مجموعهء آرا ، كه به گفتهء امّبشر منتهى مىشود ، پژوهندگان را به نظريهء واقدى متمايل ساخته كه مكان نخستين نماز پيامبر صلى الله عليه و آله پس از تغيير قبله ، مسجد طايفهء بنوسلمه بوده است .
به نقل از جعفربن محمد نقل شده است :
« چون وقت نماز ظهر فرا رسيد ، محمّد صلى الله عليه و آله در مسجد بنىسالم بود . دو ركعت از نماز ظهر را خوانده بود كه جبرئيل او را متوجّه كعبه نمود . »
در اين حديث ، طايفهء « بنوسلمه » به صورت « بنوسالم » ضبط شده است ؛ در حالى كه : « بنوسالم » در شمال قريهء قبا يا جنوب مدينه كه محلّ مسجد جمعه است ، سكونت داشتند و اين منطقه با قول امّبشر كه خود از « بنوسلمه » بود ، فاصله و جدايى زيادى دارد .
از اين رو ، براى مؤلف حقير شكى نيست كه اين اختلاف ، به اشتباه استنساخ نُسخ مربوط است .
2 . اسناد تاريخى بسيارى گوياى آن است كه به دو قبله نمازگزاردن مسلمانان در مسجدهاى متعدّدى بوده است . به گفتهء « مجد » و آوردهء صحيح بخارى و صحيح مسلم از ابنعمر ، مسلمانان در مسجد قبا مشغول نماز بودند كه يكى از اصحاب ، خبر تغيير قبله را اعلام نمود و اهل قبا ، نماز ديگر را رو به كعبه گزاردند .
مطرى و رزين و ابننجّار چنين اتّفاقى را در مسجد بنىحرام - واقع در قاع - يادآور شدهاند . مسجد بنىحرام در جوار قبيلهء بنوسواد از بنوسلمه است . ابو اسحاق حربى آن را از جمله مساجد معتبر مدينه دانسته است . « 1 » يحيى از رافع بن ضريج نقل كرده است :
« تحويل قبله در مسجدالنّبى هنگام نماز ظهر رخ داد . »
ابن ابى حاتم به نقل از نويلة بنت اسلم ، اين ماجرا را در مسجد بنىحارثه دانسته و يا به مستنداتى ديگر در مسجد بنى عبدالأشهل . . .
اولًا : نظريهء مطرى مبنى بر اينكه اوّلين نماز پيامبر پس از تغيير قبله در مسجد
هامش
( 1 ) . المناسك و اماكن الحج و معالم الجزيره ، ص 402