براى مسجد بساخت . »
در زمان وليدبن عبدالملك در 91 - 88 ه . ق . چهار مناره در چهار گوشهء مسجد بنا نهاده شد ، كه بعدها در خلال تغييرات ساختمانى مسجد ، تجديد بنا و تخريب گرديد .
آخرين منارههاى مسجدالنّبى در پايان عصر عثمانىها ، پنج مناره بود و سعودىها يكى از آنها را در مجاورت « بابالرّحمه » خراب كردند :
1 . منارهء رئيسيّه ؛ اين مناره كه در ضلع شرقى ديوار قبلى مسجد قرار دارد و از آثار و ساختههاى « سلطان اشرف قايتباى » در سالهاى 886 ، 888 و 892 ه . ق . مىباشد ، داراى 60 متر ارتفاع است و همچنان در كنار « قبّة الخضراء » پابرجاست .
2 . منارهء بابالسّلام ؛ اين مناره كه در ضلع غربى ديوار قبلى مسجد قرار گرفته و تاكنون پابرجاست ، به فرمان عمربن عبدالعزيز بنا شد ؛ ولى چون مُشرف بر خانهء مروان بود ، به دستور خليفهء وقت ، آن را خراب كردند و بعدها در سال 706 ه . ق . « سلطان محمد ابن قلاوون » مجدداً آن را بنا كرد . بعضى از مورّخان ، از جمله ابنفرحون با اين نظر ، همعقيده نبوده و گفتهاند كه اين مناره از ساختههاى « شيخالخدّام شبلالدّوله » معروف به حريرى است .
3 . منارهء بابالرّحمه ؛ از آثار سلطان اشرف قايتباى ، در سال 888 ق . است و متأسّفانه در توسعهء مسجد توسّط سعودىها از بين رفت .
4 و 5 . منارههاى سعودى ؛ كه يكى در ضلع شرقى و ديگرى در ضلع غربى ديوار شامى مسجد النّبى است و در جريان توسعهء مسجد توسّط ملك عبدالعزيز بنا گرديد و در ميان منارههاى سرزمينهاى اسلامى ، از لحاظ هنر و معمارى ، شكوه و جلال خاصّى دارد . منارهاى كه در غرب ديوار شامى قرار دارد ، به نام « شكيليّه » و دومى كه در شرق ديوار شامى واقع است ، به نام « سليمانيه » نامگذارى شد . هريك از اين منارهها هفتاد متر ارتفاع دارد و پى و اساس هر كدام ، هفده متر مىباشد . اين دو مناره جايگزين منارههاى بنا شده از سوى عبدالمجيد عثمانى در قسمتهاى شرقى و غربىِ جهت شامى مسجد بود كه به نام السّكيليّه و الخشبيّه و نيز المجيديّه در جهت غربى و السنجاريّه و العزيزيّه در شرق مسجد ، مشهور بودند .
نك : پيكرههاى 9 - 3 ؛ 10 - 3 ؛ 11 - 3
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: محمد باقر النجفي
ص١٩٩