اين مطلب در خاطرهء على عليه السلام باقى بود تا اينكه جريان جنگ صفين پيش آمد و پيروان سادهلوح امير مؤمنان ، تحت تأثير تظاهرات فريبندهء سربازان شام - كه به فرماندهى معاويه و عمرو عاص با على عليه السلام جنگ مىكردند - قرار گرفته و على عليه السلام را وادار كردند كه تن به صلح بدهد .
براى نوشتن صلح و قرارداد ، انجمنى ترتيب داده شد . دبير امير مؤمنان « عبيد اللَّه بن ابى رافع » ، از طرف امير مؤمنان مأموريت يافت صلحنامه را چنين بنويسد :
« هَذَا مَا تَقَاضَى عَلَيْهِ أَمِير الْمُؤْمِنِينَ عَلِيّ » . در اين لحظه « عمرو عاص » ، نمايندهء رسمى معاويه و سربازان شام رو به دبير على عليه السلام كرد و گفت : نام على عليه السلام و نام پدر او را بنويس ، زيرا اگر ما او را رسماً امير مؤمنان مىدانستيم ؛ هرگز با او از در نبرد وارد نمىشديم . در اين باره سخن به طول انجاميد ، امير مؤمنان حاضر نبود بهانه به دست دوستان سادهلوح بدهد . پاسى از روز با طرفين كشمكش داشت تا اين كه به اصرار يكى از افسران خود ، اجازه داد لفظ امير مؤمنان را پاك كند ، سپس فرمود :
« اللَّهُ أكبرُ سُنَّة بِسُنَّة » : اين روش ، مطابق روش پيامبر صلى الله عليه و آله است و داستان حديبيه و يادآورى پيامبر صلى الله عليه و آله را به مردم بازگو كرد . « 1 »
متن پيمان حديبيه
سرانجام پس از توافق در عناوين پيمان ، قراردادى ميان پيامبر صلى الله عليه و آله و قريش ، تحت شرايطى بسته شد كه مواد آن را يادآور مىشويم :
1 - قريش و مسلمانان متعهد مىشوند كه مدت ده سال جنگ و تجاوز را بر ضد يكديگر ترك كنند ، تا امنيت اجتماعى و صلح عمومى در نقاط عربستان مستقر گردد .
2 - اگر يكى از افراد قريش بدون اذن بزرگتر خود از مكه فرار كند و اسلام
هامش
( 1 ) . « كامل » ، ج 3 / 162 .