او در اين باره هر چه بگويد و نظر دهد ، من خواهم پذيرفت . همهء حضار پيشنهاد پيامبر صلى الله عليه و آله را از صميم دل پذيرفتند .
جالب آنكه : داورى سعد معاذ مورد قبول بنى قريظه قرار گرفته بود ؛ و بنا به نقل ابن هشام و شيخ مفيد ، يهوديان بنى قريظه به پيامبر صلى الله عليه و آله چنين پاسخ دادند كه : « ننزل على حكم سعد معاذ » ، يعنى ما تسليم مىشويم كه سعد معاذ دربارهء ما داورى كند . « 1 »
سعد معاذ ، در اين وقت بر اثر تيرى كه در دست او وارد شده بود ، در خيمهء زنى بنام « زميده » كه مهارتى در جراحى داشت ، بسترى بود ، و پيامبر صلى الله عليه و آله گاهى از وى عيادت مىنمود . جوانان اوس برخاستند ، رئيس قبيله را با تشريفات خاصى حضور رسول اكرم صلى الله عليه و آله آوردند . وقتى سعد وارد مجلس شد ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : همگى از بزرگ قبيلهء خود احترام كنيد ، همهء حضار به احترام سعد برخاسته ، و احترامات لازم به عمل آوردند . ملازمان ركاب سعد در اثناى راه ، به طور مكرر از وى درخواست مىكردند كه در حق بنى قريظه نيكى كند ، و جان آنها را از خطر مرگ نجات دهد .
ولى او بر خلاف اين پافشارىها ، در آن مجلس نظر داد كه مردان جنگندهء آنها اعدام ، اموالشان تقسيم و زنان و فرزندانشان اسير شوند . « 2 »
بررسى مدارك سعد معاذ
جاى گفتگو نيست كه اگر عواطف و احساسات قاضى بر عقل وى پيروز شود ، دستگاه قضايى دچار آشفتگى مىگردد ؛ و در نتيجه ، شيرازهء اجتماع از هم مىپاشد ، عواطف مانند اشتهاى كاذب است كه موضوعات مضر و نامطلوب را ، مفيد و سودمند جلوه مىدهد ؛ در صورتى كه غلبهء اين احساسات بر عقل ، منافع فرد و صلاح اجتماع را پايمال مىكند .
عواطف و احساسات سعد معاذ ، منظرهء دلخراش كودكان و زنان بنى قريظه ،
هامش
( 1 ) . « ارشاد » / 50 .
( 2 ) . « سيرهء ابن هشام » ، ج 2 / 240 ؛ « مغازى واقدى » ، ج 2 / 510 .