و كنايس و خانات متعدده و صنايع اين بلد نساجى و صباغى و بنايى و خياطت و حدادى است و شمشير را مخصوصاً در نهايت امتياز مىسازند و سيوف دمشقيه معروف آفاق است .
متنزهات شام
به واسطهء صفايى كه در آب و خاك شام است ، نزهتگاه آن متعدد باشد و هر يك را اسمى جداگانه نهادهاند و اسامى آن صوفانيه و طَربله و مَرجه و رَبوه است و افضل همهء آنها ربوه است « وَاوَيناهُما الى رَبوةٍ ذاتَ قَرارٍ وَمُعين » « 1 » به اعتقاد بعضى اشاره به اين ربوه كه در خارج شهر شام است و آنچه در ايام توقف شام از متنزهات اين بلد مشاهده كرديم مَرجه و ربوه بود . از عمارت والى شام ، از كنار نهر بَردى و پل كه مىگذرند مَرجه است و آن نهر را تا چهارصد قدم از دو طرف سنگچين كرده ، در ابتدا و وسط و انتهاى آن قنطرى بستهاند . قنطر اول و آخر از سنگ است و سه چشمه دارد و قنطر وسط آهنين است و چشمه ندارد و در نهايت استحكام ساختهاند و از دو طرف ، ديوار بر آن قرار دادهاند و عرض نهر تقريباً ده ذرع است و اين پل را بر روى آن بستهاند و دو طرف نهر عمارات و بساتين است . از آن جمله باغى است كه مدحتپاشا در طرف يسار نهر احداث نموده است و آن را باغ ملتى گويند . عمارتى در وسط آن است كه تحتانى آن بيوتات است و از چهار سمت گشاده است و فوقانى آن مهتابى است كه از چهار طرف باز است . بعد از مَرجه داخل ربوه مىشوند . دو طرف آن سبز و خرم است و رودخانه از وسط مىگذرد و قوهخانهها و عمارات در دو سمت آن بنا نهادهاند . كسيب حمراء نيز كه كوه معينى است در يك طرف ربوه است . بالجمله نزهتگاه ربوه بسيار باصفا و باروح است و از شدت طراوت و خضارت « 2 » خيلى نشاطانگيز و فرحآميز است . نعم ما قيل :
انهض إلىالرّبوة مُستَمْتِعاً * تَجِد مِنَاللّذات ما يَكفى
فالْطّيرُ قَد غَنّى على عوده * فىِالرّوضِ بينالحيك والذَفّ
مولوى در مثنوى گفته :
هامش
( 1 ) . مؤمنون ، 50
( 2 ) . سبزهزارى