چونكه غم آمد كنارش كش بغش * از سر ربوه نظر كن بر دمشق
و از ربوه كه به آن طرف گذرند ، ساحت دمار است كه عمارات چند در آن حدود ساختهاند و بسيار خوش منظر و خوش آب و هواست .
جامع امويه
از جوامع معتبره اين بلد جامع امويه است . گويند در عهد سليمان بن داود بنا شده .
كنيسهاى در جنب آن بوده است . ولى بن عبدالملك بن مروان در سنهء 89 هجرى هدم كنيسه نموده داخل جامع كرده است و از نو بنا نهاده است . در طول آن بيست ستون واقع است و در عرض آن دو ستون و به همه جهت اسطوانههاى اين جامع چهل عدد است و اعتقاد اكثر اهل شام كه بر مشرب محىالدين اعرابى ( كذا ) هستند ، اين است كه ستون شرقى جامع امويه كه در آخر قطار اول است ، مكان نزول حضرت عيسى عليه السلام است كه در آخرالزمان در دمشق بر آن اسطوانه بيضا نازل خواهد گشت . بالجمله اين مسجد به امر وليد بن عبدالملك به اتمام رسيده و بسيار محكم ساختهاند . طول آن دويست گام است و عرض آن صد و پنجاه گام و آن را سه در است . يكى در طرف جنوب و دو تا در اول و آخر است . شمالِ مصلاى حنبلى در سمت ايسر درب جنوب است و مصلاى شافعى در سمت ايمن آن . پس از آن مصلاى حنفى است و بعد از آن مصلاى مالكى و از سمت شمال جامع ، بيست و دو پنجره به طرف صحن گذاشتهاند كه در تابستان باز مىشود و بقعهء سر حضرت يحيى در وسط اين جامع است .
صحن جامع امويه
صحن جامع امويه بسيار وسيع است و از براى آن ده در قرار دادهاند و هر يك را نامى نهادهاند . در طرف جنوب دو در است يكى بابالعبرانيه كه آن را بابالساعات نيز گويند و ديگرى بابالزياده است . و در طرف شمال چهار در است ، يكى بابالفراديس است و ديگرى بابالسلسله و دو در ديگر آن را نامى ننهادهاند ، يكى كوچك است و ديگرى بزرگ و در سمت شرقى يكى است كه آن را بابجيرون گويند و در سمت غربى نيز يكى