قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً
الف و لام ( البحر ) جنس است و شامل ميگردد تمام درياها را چه آنهايى كه موجودند يا ممكن است موجود گردند ، و مقصود از ( مداد ) جنس آن چيزى است كه به آن كلمات نوشته و ضبط ميگردد ، و ( كلمات ) جمع كلمه است و كلمه بر جمله و مفرد هر دو اطلاق ميگردد مثل قوله تعالى خطاب باهل كتاب
يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ
سوره آل عمران آيه 64 .
و كلمه و كلام وضع شده براى ارائه و نشان دادن ( ما فى الضمير ) متكلّم كه انسان بتوسط كلام نشان ميدهد بمخاطب و مراد خود را ميفهماند .
و چون اين مبارك آيه پس از آيات بيان قدرت است كه در قصص و داستانهاى اين سوره است مثل حكايت اصحاب كهف و موسى عليه السّلام و خضر عليه السّلام و ذو القرنين كه هر يك از آثار غريبى از عالم خلقتند شايد در اين آيه ميخواهد تذكّر بدهد كه گمان نشود كه آثار فيض و رحمت الهى محدود بحدّى است همان طورى كه علمش و رحمتش غير متناهى است آثار فيض و رحمت او نيز انتهاء ندارد اگر درختها قلم شود و درياها مركّب گردد در آثار فيض و رحمت او را بنويسند تمام شدنى نيست و لو آنكه درياى ديگرى بوى اضافه گردد ، در آيه ديگر
وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ
سوره لقمان آيه 26 ، اگر هفت درياى ديگر بوى اضافه شود كلمات خدا نفوذ و تمام شدنى ندارد .
اكثر مفسرين آيه را حمل بر علم و حكمت الهى نمودهاند لكن بقرينه مقام و اينكه كلام فعل متكلّم و نماينده صفات و اخلاق و مراتب باطنى او است و كلام و كلمه مظهر و نماينده متكلّم است و موجودات و مخلوقات نيز نماينده وجود و صفات جلال و جمال الهى ميباشند كه ما راهى براى شناسايى حق تعالى