آن اشاره بعالم ديگرى است كه فوق عالم دنيا است .
و اگر بهر شيئى متغيّر محسوس باعتبار حقيقت ثابته عقليّه وى نظر كنى مييابى آن را كه از زمان و مكان بالاتر و از تجدّد و تغيّر ( و اين و متى ) برتر خواهد بود مثل اينكه گوئيم : اللَّه عالم ، انسان انسان ، فلك فلك و امثال اينها كه در تعقّل اينها محتاج به زمان و مكان و غير آن نميباشيم و چنين است صفات ذاتيّه اسماء و لوازم ماهيّات و اگر بفرض حواس و احساسات ما برداشته شود بارتفاع آن تمام اعتقادات زمانى و مكانى برداشته خواهد گرديد ( و تبدلت الارض و السماوات غير سماوات ) آن وقت آسمانها و زمين را غير از اين بينى و همه را ( مطويّات بيمين الحق ) مىيابى .
و پس از اين بيانات بوجه عقلى منكشف گرديد سرّ خلقت آسمانها و زمين در شش روز از ايّام الهيّه از روز شنبه تا روز پنجشنبه روز ولادت عيسى بن مريم ( ع ) ( كه شش هزار سال مىشود ) و روز جمعه ابتداء آن روز ولادت رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و او رسول آخر الزمان و امام جماعت انبياء و اولياء است و خطيب و داعى الى اللَّه و منادى براى نماز در آن روز آن ذكر خدا و شهود وحدانيّت قوله تعالى
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ وَ ذَرُوا الْبَيْعَ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ )
. ( پايان )
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
از ( ثمّ ) كه براى تراخى آرند چنين استفاده مىشود كه خلقت عرش غير از آسمانها است كه پس از آفرينش آسمانها مستولى بر عرش گرديد .
چنانچه در جاى ديگر گفته شد كه عرش بمعنى تخت سلطنتى است وقتى اين آيه را با آنجا كه فرموده
( الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى )
جمع نموديم چون نميشود از قبيل جسم و جسمانيّات به حساب آورد شايد مقصود از استواء آسمانها و زمين و آنچه بين آنها است بر عرش بقرينه ( على ) كه براى علو آرند استيلاء رحمت رحمانى حق تعالى باشد اشاره به اينكه فيض رحمت او است كه مستولى بر تمام موجودات گرديده و تمام اجسام و جسمانيّات و غير آن را فرا گرفته و همه تحت احاطه قيّوميّت و استيلاء