وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا
از جمله اوصاف و رويّه چنين مردمانى اينست كه وقتى به آنان گفته مىشود تابع گرديد قرآنى را كه خداى تعالى بپيمبرش نازل گردانيده انكار نموده و گفتند ما تابع پدران خود ميگرديم و به همان روش آنها عمل مينمائيم .
أَ وَ لَوْ كانَ الشَّيْطانُ يَدْعُوهُمْ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ
اشاره به اينكه روش چنين مردمانى روش شيطانى است اينان تابع شيطان گرديدهاند كه شيطان بالقاء در نفسشان آنها را دعوت مينمايد و آنها را ميكشاند بسوى آتش سوزان جهنّم .
وَ مَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى
آيه راه فرار از كيد شيطان و نجات از آتش نيران را ببشر ميآموزد كه كسى كه بخواهد از شرّ شيطان و عذاب دوزخ محفوظ ماند بايستى به تمام قوى و مشاعر رو بسوى خدا نمايد و تسليم او گردد در حالى كه نيكوكار باشد چنين كسى چنگ زده است بحلقه يا ريسمان محكمى كه گسستهگى ندارد و اين آيه نظير قوله تعالى است كه در آية الكرسى فرموده
( وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لَا انْفِصامَ لَها )
تشبيه معقول است بمحسوس همين طورى كه كسى كه بخواهد مثلا از كوه بلندى بالا رود و بترسد از پرت شدن خود را دست آويز مىكند به چيز محكمى مثل ريسمان يا حلقه يا غير آن كه از پرت شدن نجات يابد و از غلّه كوه بتواند بالا رود همين طور كسى كه بخواهد از كوه توحيد بالا رود و بغلّه آن برسد و از كيد نفس امّاره و شياطين جنّى و انسى محفوظ ماند طريق آن اين است كه خود را به تمام جهت تسليم امر حق تعالى نمايد و تمام امور خود را تفويض به او نموده و نيز نيكوكار باشد .
وَ إِلَى اللَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ
اشاره به اينكه كسى كه بكلّ وجه رو به خدا نمايد و بخلوص نيّت اعتماد و توكّل بر او نموده و تمام امور خود را واگذار به او گردانيده چنانچه از متعدّى شدن ( يسلم ) به الى اللَّه چنين استفاده مىشود و نيز نيكوكار هم باشد همچه كسى سيرش سير