نعمتهاى ظاهره مثل اصل حيات و صحّت و روزى و لوازم زندگانى از خوراك و پوشاك و مسكن و لوازم و مقدّمات پيدايش آنها و آنچه انسان در زندگانى محتاج به آن است با حسن وجه بر او فراهم نموده و در كف اختيار وى نهاده .
سخنان مفسرين در توجيه نعمتهاى باطنه
1 - بروايت ابن عباس نعمت ظاهره نعمتى است كه متعلّق بعلم انسان است و نعمت باطنه آنچه مصالح دين و دنياى وى است كه غير از حق تعالى كسى عالم به آن نيست .
2 - ضحّاك از ابن عباس چنين روايت كرده كه از رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از نعمت ظاهره و باطنه سؤال نمودم فرمود نعمت ظاهره اسلام است و تسويه قامت تو بطور اعتدال و رزق بسيار و نعمت باطنه پوشانيدن اعمال بد و مفتضح نشدن به آن ، يا ابن عباس خداى تعالى ميفرمايد ببنده مؤمن سه چيز عطاء نمودم كه به ديگرى ندادم اوّل دعاى مؤمنين را در وقتى كه عمل او منقطع گردد در باره او قبول نمودم . دوّم - اختيار ثلث مال او را بوى دادم كه در راه من صدقه دهد و من تكفير گناهان او را كنم . سوّم - اعمال بد او را پوشانيدم كه رسوا نگردد و اگر اظهار ميكردم اعمال بد او را هر آينه اهل او و مردم او را دور مىانداختند يعنى دفنش نمىنمودند .
و نيز از امام محمد باقر عليه السلام روايت شده كه نعمت ظاهر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ما جاء به است از معرفة اللَّه تعالى و توحيده و نعمت باطنه ولايت ما اهل بيت و محبّت بما است . ( ابو الفتوح ) ظاهرا نعمت ظاهر آن نعمتهايى است كه تعلّق بجسم و بدن انسان دارد و نعمتهاى باطن آن نعمتهايى خواهد بود كه متعلّق بنفس و روح و قلب انسان باشد كه خداى متعال همين طورى كه نعمتهاى ظاهر را در دسترس انسان گذاشته كه بكسب و عمل بر خود فراهم نمايد همين طور در استعداد وى كسب ظفر يافتن بنعمتهاى باطنى را نيز گذاشته و شكّى نيست كه بالاترين نعمتهاى باطنى نعمت علم و معارف و فهم حقايق است ، و علم سه قسم است :