هيچ يك از آنها سر سوزنى از آنچه موظف بر آن ميباشند تخلف نميورزند و فرمان بردارند .
وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
ذات متعال بدليل انّى كه از اثر پى بمؤثر بردن است خود را بخلق معرفى مينمايد كه آن كسى كه مالك آسمانها و زمين است آن كس است كه به اينها وجود بخشيده و از كتم عدم بعرصه وجود آورده .
( ابداء ) در لغت بمعنى ظهور و بروز شيئى است ( راغب ) در مفردات چنين گفته ( بدء الشيء بدوا اى ظهر ظهورا ) و نيز گفته مبدء الشيء هو الذى منه يتركب او منه يكون . پايان خلاصه آيه خبر ميدهد آن كسى كه موجودات را از كتم عدم و خفاء و نيستى بعرصه وجود و ظهور آورده پس از مرگ و خفاء هستى او وى را ثانيا به حالت اول كه همان پيدايش اوليه او است برميگرداند .
وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ
اعاده بر خداى تعالى آسانتر از اصل ابداء است در تفسير مجمع البيان راجع باهون بودن چند وجه از مفسرين نقل نموده كه مختصرى از آن را در اينجا ترجمه مينمايم .
چنين گفته :
( يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ )
يعنى خلق كرد ( انشاء ) و يخترعهم ( ابتداء ) پس از آن بعد از افناء آنها را ثانيا عود ميدهد و ابتداء خلقش را دليل قرار داد بر آنچه از اعاده مخفى است استدلالا بشاهد بر غائب پس از آن آيه را مؤكد گردانيده بقوله
( وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ )
و ضمير ( هو ) راجع بمصدر ( يعيده ) مىباشد يعنى اعاده آسانتر است و در وجه اهون بودن اعاده از ( ابداء ) از مفسرين چند قول نقل ميكنند :
1 - ( اهون ) بمعنى ( هيّن ) است مثل ( اللَّه اكبر ) يعنى كبير است و در كبريايى كسى با او نزديك نيست نه اينكه بزرگتر از چيزى باشد مثل قول شاعر كه گفته :