متنبّه ميگرداند كه غائب را در ظاهر بنگرد و ببيند در اين عالم چگونه زنده را از مرده و مرده را از زنده بيرون ميآورد تا اينكه بداند كه چنين كس با اين سعه قدرت تواند در روز موعود زنده را از مرده بيرون آورد و وى را به حالت اول برگرداند براى وضوح تشبيه زنده شدن مردگان در روز معاد بزنده شدن زمين پس از مردن آن و رفع استبعاد منكرين دانشمندى در كتاب خود چنين مينويسد :
دنياى بشر همچون فصل زمستانى ماند كه قطعا بهارى در پى دارد ذرّات بى جان اين جهان بفرمان الهى در بهار قيامت جان ميگيرند چه بسا اعمال يا ملكاتى كه بشر آنها را مرده و بيجان و گم شده مىپندارد آن چنانچه معمارى بهنگام گل مالى بام دانههايى از جو را ناديده به حساب كاه آورد اما با وزيدن باد بهارى همان دانههاى به حساب نيامده يا در حساب گم گشته سبز شده و معمار را باشتباه خود واقف ميگرداند ، همين طور در روزى كه روز بعث يا زندگى مجدد و حساب نام دارد انسان بحقيقت اشتباه خود خواهد رسيد قرآن مقدس به منظور هدايت كامل احساس فطرى انسانها در باب نشئه آخرت و رستاخيز آيات فراوانى در زمينههاى گوناگون دارد و هر گونه شك و ترديد و گمراهى را در باب وجود روز رستاخيز و نشئه آخرت با كيفيات مربوطه به آن را از دلها ميزدايد ضمن آياتى بيان مينمايد كه سراسر آفرينش تحت نظام و حساب است خلقت بشر نميتواند عبث و مهمل باشد و از هر سويى به حساب منتهى نشود .
و ضمن آياتى ديگر شگفتى زنده ساختن مردگان و حشر و بعث با تنظيرهاى روشن و براهين قانع كننده از دلها كنار مىزند و ضمن آيات ديگر علائم ظهور قيامت و روز رستاخيز كه از جمله سر آمدن عمر اين عالم است ، و علوم بشرى نيز عمر خورشيد و زمين و ماه و سيارات و و . . .
تخمين مىزند كه اين اجرام در چه تاريخى عمرشان بسر خواهد آمد و متلاشى خواهند گرديد و ساير علائم ديگر . . . . بيان ميدارد ( پايان ) ابن عباس از نبىّ اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم چنين نقل نموده كه هر كس اين آيات را از
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 88
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص٨٨