او را ستايش مينمائيم و گوئيم ( لا إله الّا اللَّه ) وحدت و الوهيّت و مبدئيت منحصر بذات بىزوال واجب الوجود تعالى است عارفى گفته :
چه ذات از روى وحدت جلوه آرد * رخ كثرت ديگر تابى نيارد
كشد احكام توحيد از ميانه * نيابد كثرت از اسماء بهانه
بر اندازد احد بازار واحد * نه وجد آنجا بود پيدا نه واجد
و به ( لاء نافيه ) آنچه سزاوار الوهيّت بلكه شيئيّت و مؤثريّت و استقلال نيست نفى مينمائيم و ( لا مؤثّر فى الوجود الّا اللَّه ) را نصب العين خود مينمائيم و به ( الّا اللَّه ) اثبات مينمائيم كه در عالم مؤثريّت بلكه وجود حقيقى منحصر بذات كبريايى إله و مبدء عالم است .
و پس از آنكه اظهار نموديم كه ذات احديّت متّصف به تمام صفات كمال و خالى از تمام نقايص امكانى است اظهار نقص خود مينمائيم و گوئيم ( اللَّه اكبر ) ما كوچكتر از آنيم كه بتوانيم اوصاف ذات بى زوال احديّت را بفهم خود يا گفتار ناقص خودمان محدود گردانيم و او بزرگتر از آنست كه در وهم يا بعقل بشر يا هر ممكنى بگنجد و چون براى بشر ممكن نيست مبدء عالم را آن طورى كه شايسته بزرگى و عظمت او است آن وجود حقيقى را توصيف و ستايش نمايد مگر به قدر فهم و استعداد خود اين است كه پيشوايان ما دستور دادهاند كه در نماز حق تعالى را به اين اوصافى كه در خور فهم ما است او را حمد و ستايش نمائيم و از بالاتر اظهار عجز نمائيم و گوئيم تو بزرگتر از آنى كه ما بتوانيم تو را بستائيم آنچه گوئيم به قدر فهم ناقص خودمان است راوى خبر گويد بابن عباس گفتند آيا در قرآن چيزى يافتهاى كه بر نمازهاى پنجگانه دلالت داشته باشد گويد آرى و اين دو آيه را قرائت مينمايد
( تُمْسُونَ )
نماز مغرب
( تُصْبِحُونَ )
نماز صبح و
( عَشِيًّا )
نماز عصر
( وَ حِينَ تُظْهِرُونَ )
نماز ظهر
يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ
ميّت صفت مشبّهه است و بر هر چه قابل حيات است صادق آيد مثل نطفه انسان و حيوان و تخم مرغ و حبوبات و امثال اينها كه قابل نفوذ روح و قوّه نشو و ارتقاء