فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ ، فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً ، وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ مَسْرُوراً
آن كس كه نامه عملش را بدست راستش دهند حساب وى آسان مىشود و بر ميگردد بكسان خود با شادى و سرور و شادمانست .
در مقام اوصاف كسانى است كه بلقاء پروردگار خود فائز گرديدهاند و مشمول رحمت رحمانى و رحيمى الهى و بفيوضات غير متناهى او رسيدهاند كه آنان كسانى ميباشند كه صحيفه اعمالشان بدست راستشان كه شايد اشاره بميمنت و بركت باشد داده مىشود و ديگر معطّلى و گرفتگى در حسابشان نيست و شايد مقصود از ( اهله ) در آيه كسانى باشد كه در رتبه و مقام رديف اويند نه اينكه نزديكان و كسان وى باشند .
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ ، فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً ، وَ يَصْلى سَعِيراً إِنَّهُ كانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُوراً
ثبور در لغت بمعنى هلاكت و فساد آمده قوله تعالى
لا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُوراً واحِداً وَ ادْعُوا ثُبُوراً كَثِيراً
قوله تعالى حكايت از موسى عليه السّلام كه در مقام تهديد بفرعون گفت
وَ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يا فِرْعَوْنُ مَثْبُوراً
و از ابن عباس است كه مثبورا در اين آيه اشاره بنقصان عقل فرعون است زيرا كه نقصان عقل سبب هلاكت آدمى است كسى كه صحيفه عملش از پشت سر بوى برسد در آن هلاكت خود را بيند خودش در آتش فروزان وارد ميگردد چون پشت سر نسبت به انسان مرتبه دانى وى است و شرافت بجلو رو و طرف يمين وى است اين است كه كتاب كفّار و فجّار نظر بپستى آن از پشت سر داده مىشود و چون قيامت موقعى است كه حقيقت و كنه هر چيزى نمايان ميگردد آدم جهنّمى وقتى حقيقت و سجيّه خود را مشاهده نمود ميفهمد جايگاه