در قيامت پديد ميگردد و چنانچه نظام عالم طبيعت مربوط به همين تحوّلات و حوادثى است كه پى در پى حادث ميگردد نظام وجود انسان نيز بسته به اين است كه سر انجام آن بفعليّت وجود و بقا برسد و آن در قيامت محقّق ميگردد اين است كه پس از آن از روى تعجب فرمود
فَما لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
شمايى كه شب و روز و تحوّلات عالم و تحوّلات وجود خود را مينگريد و عقلتان گواهى ميدهد كه هر حركتى را منتهايى و هر تحوّلى را ثباتى است چگونه بمعاد اعتراف نميكنيد و گمان ميكنيد پس از مرگ فانى ميگرديد .
وَ إِذا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لا يَسْجُدُونَ
ظاهرا مقصود از سجده در اينجا خضوع و تسليم است و در مقام توبيخ و سرزنش منكرين معاد بر آمده كه چگونه وقتى بر آنان قرآن قرائت مىشود خاضع نميگردند در صورتى كه اگر رجوع بوجدان و عقل خود نمايند مىيابند كه آنچه قرآن خبر داده از وقوع قيامت و عالم پس از اين عالم و نيز آنچه تأسيس نموده از قوانين مدنى و طريق بندگى و آنچه انسان را بكمالات روحانى و جسمانى مىرساند و راه ترقى و تعالى را نشان ميدهد ببهتر وجهى و شيرينتر كلامى و سليب تر اسلوبى بيان نموده اگر اندكى تدبر مينمودند در آياتى كه از معدن صدق فرود آمده سر تسليم فرود مىآوردند و خاضع ميگرديدند
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ ، وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُوعُونَ ، فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ
بل كلمه اضراب است يوعون بمعنى ظرف و ذخيره كردن چيزى را گويند شايد مقصود چنين باشد كه كفار كينه و دشمنى و ضديت با رسول اللَّه را در دل خود جمع نموده و ميپرورانند مثل كسى كه متاعى را در ظرفى يا صندوقى نگاهدارد