تبرّى جويد .
خلوص چند مرتبه دارد يكى خالى بودن از رياء و سمعه و عجب و غيره كه باتفاق تمام دانشمندان عبادتى كه مشوب بيكى از اينها باشد قبول نميشود زيرا و لو آنكه در صورت عبادت نمايد لكن در معنى غير از نفس پرستى چيز ديگرى نخواهد بود عبادت خالص اين است كه از تمام جهات نفسانى و حظوظات طبيعى خالى باشد حتّى شوق بهشت يا خوف جهنّم هر گاه محرّك عمل گرديد عمل مشوب به خود خواهى ميگردد و در واقع معاوضه است نه عبادت و بندگى و اينكه گويند اگر عبادت براى فرمان بردارى انجام گيرد لكن فرمان بردارى باميد ثواب و بخشش باشد مخل بعبادت نيست زيرا در اين صورت داعى بداعى است و شخص مستحق جزاى جميل ميگردد صحيح است لكن صحيح بودن غير از مرتبه اخلاص است از فرمايشات حضرت امير عليه السّلام است كه خدا را عبادت نميكنم از خوف جهنم كه آن عمل عبيد است و نه از شوق بهشت كه آن عمل مزدور است بلكه چون خدا را مستحق عبادت يافتم او را عبادت ميكنم آرى عمل وقتى در تعداد عبادت بشمار ميرود كه از آنچه غير خدا است خالى و فقط محرك عمل انجام دادن وظيفه بندهگى باشد و اين معنى وقتى تحقق پذيرد كه محبت خدا كه منوط بمعرفت او است در دل جايگزين گردد زيرا كه محبت جذابه الهى است در هر جا پديد گرديد اقتضاى وصل مىكند و محب طالب ازدياد معرفت و رضاى محبوب ميگردد و چون مخلوق راهى بسوى تحصيل رضاى حق و قرب او ندارد مگر بوسيله عبادت اين است كه كوشش مىكند در عبادت كه به اين وسيله راهى بسوى محبوب خود پيدا كند و خدا را براى خدا ميخواهد نه براى قرب و منزلت نزد او كه اين نيز از حظ نفسانى خالى نيست بلكه بايستى محبت محرك عمل او باشد كه وى را بحبوبش نزديك گرداند و براى آنكه باشتباه نيافتيد و چنين گمان كنيد كه خلوص در عمل داريد
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص٢١٥