گرديده چگونه تواند بسرادق عالم ملكوت عروج نمايد و بارتباط به آن عالم انوار معرفت و محبت الهى در قلبش تابش يابد و به اين واسطه بتواند آن طورى كه شايسته جلال او است تمجيد و ستايش او را نمايد هرگز ممكن نيست ستايش و تمجيد نمودن فرع شناختن است كسى كه بزنجير شهوات بسته شده هرگز نتواند قدمى پيش رود و اگر به زبان حمد و ستايشى نمايد مشوب بنقايص وجود خود او ميگردد زيرا كه هر كسى مبدء خود و نيز همه چيز را به قدر خودش ميشناسد اگر قلب آدمى از صفات نكوهيده مصفا گرديد و به قدر صفا محل تلألؤ نور وجود و اشراقات انوار جلال احدى گرديد به همان اندازه خداى خود را ميشناسد و به اندازه شناسايى مبدء خود را ستايش مينمايد
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى ، وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
از راغب اصفهانى است كه سوى در لغت بمعنى مساوات و معادله چيزى به چيزى را گويند از حيث كميت باشد مثل وزن به وزن ذرع بذرع يا از حيث كيفيت سياهى بسياهى سرخى بسرخى مثلا و استوى نيز به دو معنى آمده اول مثل آنكه گفته شود زيد و عمر با هم مساويند دوم بمعنى تعادل و تساوى اجزاء مثل قوله تعالى
ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى
الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ
يعنى قرار داد خلقت تو را معتدل و مطابق حكمت و هر گاه استوى متعدّى باشد بعلى مثل
الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى
معنى استيلا و علوّ در آن مأخوذ است و هر گاه استوى متعدى گرديد بالى انتهائيّت در آن مأخوذ ميگردد يا بالذات يا بتدبير و قوله تعالى
الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ
و قوله تعالى
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها
اشاره بقوايى است كه قوام نفس به او است ( پايان ) و قوله تعالى در آيه بالا
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى
نظير قوله تعالى
فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي
و نيز راجع بخلقت آسمانها
رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها
يعنى اجزاء آن را مساوى يكديگر و تعادل و تناسب بين آنها قرار داديم .