چون علامه حلى بنابر اعتماد بر رجال شيخ طوسى هركس كه نام او در كتاب الرجال بوده را امامى مىدانسته و لذا بسيارى از اشخاص را براساس اين اعتماد در بخش اول كتابش آورده است ، درحالىكه اين تصور علامه حلى صحيح نيست . « 1 »
مرحوم مامقانى هم تمامى كسانى كه در بخش اول كتاب خلاصة الاقوال آمدهاند ممدوح دانسته است و اين اشتباهى در اشتباه ديگر ( علامه حلى ) است . « 2 »
3 . خلاصة الأقوال ، بخش اولش اختصاص به كسانى دارد كه مورد اعتماد علامه حلى هستند و لكن بخش اول رجال ابن داود اينگونه نيست و اختصاص به ممدوحين ندارد . مرحوم مامقانى به اين نكته توجه نداشته و با هردو به يك گونه برخورد كرده و هركس كه در بخشهاى اول هريك از دو كتاب آمده ، ممدوح شمرده است . « 3 » به مناسبت كثرت اين نوع اشتباه مرحوم شوشترى به بيان فرقهاى دو كتاب به تفصيل پرداخته است . « 4 »
4 . رمز « لم » در رجال ابن داود به باب من لم يرو عن واحد منهم عليهم السلام در رجال شيخ طوسى اختصاص ندارد . بلكه از ديدگاه او هركس را كه نسبت به روايت او از معصوم سكوت شده مىتوان با اين رمز معين نمود . چه سكوت توسط نجاشى يا كشى يا ابن غضائرى باشد .
البته اين نوعى افراط گرايى در شيوهء ابن داود است ، چهآنكه رجال نجاشى يا كشى يا ابن غضائرى براى تعيين روايات شخص از ائمه تأليف نشده تا بتوان از سكوت آنها نسبت به روايت راوى از امام استفاده كرد .
اما بههرحال به تصور عدهاى اين رمز اختصاص به باب من لم يرو عن واحد منهم عليهم السلام در رجال طوسى دارد . بر اين اساس در مواردى كه « لم جش » ذكر
هامش
( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 29 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 33 .
( 3 ) . همانجا .
( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 35 - 40 .