نجاشى وجود داشته است . « 1 »
دسته چهارم : عدم درك دقيق عبارت قدما . نمونههايى از اينگونه اشتباهات را كه منشأ اشتباه مرحوم مامقانى شده ، اينگونه برمىشمارند :
1 . علامه حلى و ابن داود حلى در شرححال نصر بن قاموس چنين نقل مىكنند كه :
قال الشيخ الطوسى : انه كان وكيلا لابى عبد اللّه عليه السلام عشرين سنة و لم يعلم أنه وكيل و كان خيرا فاضلا . « 2 »
مامقانى به تصور اينكه تعبير « و لم يعلم أنه وكيل . . . » را بهعنوان اشكال علامه و ابن داود بر كلام شيخ طوسى گرفته ، از اين نكته غفلت كرده كه اين تعبير هم دنباله كلام شيخ طوسى است . مراد شيخ طوسى از اين عبارت چنين است كه : نصر بن قاموس در طول بيست سال وكيل امام صادق ( ع ) بوده درحالىكه او شناخته نشد و مخفيانه وظايف خود را انجام مىداد .
2 . در مواردى تعبيرات را بهگونهاى آورده كه ايهام اشتباه دارد ، مثلا : از علامه حلى نقل كرده : « عبد اللّه بن الحسن بن على بن ابى طالب » و سپس مىگويد :
« قتل معه » اين تعبير ظهور در آن دارد كه عبد اللّه همراه حسن بن على يا على بن ابى طالب كشته شده ، درحالىكه مراد شهادت همراه امام حسين است و اين امر نوعى اشتباه از مؤلف است .
يا دربارهء « عبد اللّه بن مسلم » هم مىگويد : « قتل معه » كه ظهور در قتل همراه مسلم دارد كه قطعا صحيح نيست و وى همراه امام حسين ( عليه السلام ) شهيد شده است . درحالىكه علامه حلى قبل از اين دو مورد مىگويد : « عبد اللّه بن على اخو الحسين عليه السلام قتل معه » علامه حلى دو عبارت گذشته را بعد از اين عبارت آورده و مراد او روشن است اما مامقانى در اينجا خلط كرده است .
هامش
( 1 ) . همان ، ج 3 ، ص 416 .
( 2 ) . خلاصة الأقوال ، ص 285 ؛ رجال ابن داود ، تحقيق محمد صادق آل بحر العلوم ، ص 359 .