اشتباهات تنها در كتاب او ديده مىشود و در ديگر كتابها اين مقدار اشتباه وجود ندارد ؟ « 1 »
ج ) اشكال در ارجاعات هنگام قرائت نسخه خطى كتاب ابن داود رخ داده است : ابو على حائرى ( م 1216 ه ) در مقام توجيه ارجاعات غير صحيح در كتاب ابن داود ، بسيارى از آنها را اشتباه در قرائت نسخه به دليل بدخط بودن ابن داود دانسته است بهگونهاى كه كاتبان هريك براساس فهم خود اين موارد را به نوعى نوشتهاند و به اين ترتيب مشكل حاصل را ناشى از تغيير رمز جش به كش دانسته است و اين تغيير را ناشى از تصحيف شمرده است .
سوم : لزوم دقت در منقولات رجال ابن داود . رجال ابن داود از جمله جوامع رجالى است كه همچون ديگر كتابها بايد در منقولاتش دقت شود . اين نظريه را اكثر علما پذيرفتهاند . « 2 »
در پايان سخن از وضعيت رجالى اين كتاب بايد گفت كه بههرحال تصحيفات و تحريفات و اشتباهات بسيارى در اين كتاب وجود دارد . محقق شوشترى در بيان علت رخداد اين تحريفات به نكتهء قابل تأملى اشاره كرده است : وى يكى از علل راهيابى تحريف در اين كتاب را متأثر شدن وضعيت و جايگاه آن از همعصرى ابن داود با علامه حلى دانسته است بهگونهاى كه اين كتاب تحت تأثير كتاب علامه حلى قرار گرفته و تا مدت زمان طولانى به آن توجه نشده است . به هر صورت اين نكته قابل تأمل و درنگ است .
6 . رابطه رجال ابن داود و خلاصة الاقوال . از يكسو همانگونه كه گفتيم ، ابن داود حلى و علامه حلى در يك عصر و در يك شهر زندگى كردهاند و هردو نزد محقق حلى ، دايى علامه حلى ، شاگردى نمودهاند و از سوى ديگر شيوه تأليف هردو كتاب در يك نگاه كلى به يك گونه است . اين تشابهات و نيز همعصرى مؤلفان اين
هامش
( 1 ) . اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 189 - 192 .
( 2 ) . خاتمه مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 325 .