تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 175

مساهمون:

ص١٧٥
رجال شيخ طوسى را بدون ذكر مستند و آدرس منبع عينا نقل مىكند البته در صورت اختلاف در جرح و تعديل راوى ، به نام كشى يا شيخ طوسى يا نجاشى يا سايرين تصريح مىكند . اما ابن داود مقيد است تمامى مستندات و منابع مراجعه خود را ذكر كند . تا آنجا كه اگر مطلبى بدون مستند در كتاب وجود داشته باشد احتمال افتادگى رمز آن منبع از كتاب ابن داود بسيار است و دقت او در ارجاعات به حدى زياد است كه در مواردى كه عبارت يك كتاب نزد وى مشتبه باشد - مثل « برقى » و « رقى » در رجال كشى - هردو را ذكر كرده و رمزى را به‌عنوان مستند خود نياورده است . فرق چهارم : علامه حلى به بيان مدح يا ذم اهتمام دارد ؛ اما بيان اينكه راوى از اصحاب كدام امام بوده مورد توجه وى نيست . از اين‌رو در صورتى كه نام شخصى در اصحاب چند امام در رجال شيخ طوسى ذكر شده باشد ، و تنها در يك جا مدح يا ذم وجود داشته باشد ، علامه فقط همان مورد را ذكر كرده و عبارت شيخ را نقل مىكند . « 1 » اما ابن داود ملتزم است كه تمامى مواردى را كه راوى در آنجا نام برده شده است ذكر كند . فرق پنجم : علامه در بخش اول كتابش تنها ممدوحين و كسانى را كه به روايت آنها عمل مىكند نام برده است ، ولى ابن داود هم افراد ممدوح و هم افراد مهمل كه مدح يا ذمى در مورد آنها وارد نشده را در بخش اول آورده است . مفهوم اين كار آن است كه ابن داود به روايات افراد مهمل همچون روايات ممدوحين عمل مىكرده و اين شيوه عمل برخى اصحاب و فقهاى آن عصر بوده است . البته توجه به اين نكته ضرورى است كه ابن داود در مقام ذكر نام تمامى افراد مهمل كه مىتوان به روايات آنان عمل كرد نبوده است ، بلكه تنها افرادى را كه از اين دست در خاطر داشته نام برده است . 8 . كتابهايى كه بر محور رجال ابن داود نوشته شده . با توجه به اهميت تاريخى رجال ابن داود برخى به حاشيه‌نويسى بر آن اقدام كرده‌اند از جمله :
هامش
( 1 ) . برخى متأخران همين نكته را به عنوان غفلت علامه حلى برشمرده‌اند .