رجال شيخ طوسى اختصاص داده ، به ابن داود اشكال كرده است كه نام فلان راوى كه رمز لم در مقابل نام او آمده در باب سيزدهم رجال طوسى يافت نمىشود . « 1 » بههر حال اين اشكالات با توجه به شيوه ابن داود قابل حل خواهد بود .
نكته قابل توجه ديگر هنگام استفاده از محتواى اين كتاب توجه به معنى واژه مجهول در كلام ابن داود است . در كتاب الرجال ابن داود و نيز خلاصة الاقوال علامه حلى تعبير « مجهول » تنها در مواردى كه تصريح به مجهول بودن راوى وجود داشته و بزرگان و قدماى رجالى در مورد راوى از اين تعبير استفاده كردهاند به كار رفته است و از آنجا كه ناشناخته و مجهول بودن حال رجالى راوى نزد قدماى رجالى و تصريح آنان به ناشناس بودن او حاكى از مشكل و ضعف در راوى است اين تعبير از جمله الفاظ جرح و ذم شمرده مىشود . از اينروست كه از اين تعبير تنها در بخش دوم كتاب الرجال ابن داود و خلاصة الاقوال علامه حلى استفاده شده است و ابن داود در انتهاى بخش مربوط به ضعفا فصلى را به ذكر نام اين اشخاص اختصاص داده است .
اما اين تعبير از زمان شهيد ثانى و مجلسى تا دوره پيدايش جوامع متأخر و معاصر رجالى ، درباره افراد مهمل نيز به كار رفته است و به اين ترتيب بين مجهول و مهمل خلط شده است و اين امر گاه موجب اشتباهاتى شده است . لذا لازم است كه بين مجهول در كلمات متقدمين كه گوياى ضعف و قدحى در راوى است و مجهول در كلمات متأخرين كه به معنى « مجهول مجروح » يا « مجهول مهمل » است تفاوت قائل شد و نيز بين « مجهول مجروح » و « مجهول مهمل » در كلمات متأخرين نيز تمييز گذارد تا اين مسئله موجب اشتباه نشود . « 2 »
5 . جايگاه رجال ابن داود نزد رجاليون . گذشته از مزايا و امتيازاتى كه براى رجال ابن داود برشمرديم ، ديدگاه عالمان رجالى درباره اعتبار اين كتاب و منقولات
هامش
( 1 ) . نمونههايى از اين قبيل را مىتوانيد در كتاب منهج المقال ببينيد .
( 2 ) . قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 44 .