علامه حلى نيز تثبيتگر اين ادعاست . اما شايد توهم شود كه چون اكثر اشكالات ابن داود بر علامه حلى ناظر بر ضبط كلمات و اسامى و انساب است ، از اينرو شايد او به كتاب ايضاح الاشتباه علامه حلى نظر داشته است ، و لذا هيچ رابطهاى بين كتاب الرجال ابن داود و خلاصة الاقوال علامه حلى وجود ندارد . ولى اين توهم با توجه به تأخير تأليف ايضاح الاشتباه از خلاصة الاقوال از بين مىرود ، زيرا علامه حلى اين كتاب را پس از آنكه 14 سال از تأليف خلاصة الاقوال گذشته بود به پايان رسانده است .
7 . فرقهاى رجال ابن داود و خلاصة الاقوال . علىرغم وحدت شيوه تأليف خلاصة الاقوال و رجال ابن داود و يكشكل بودن ظاهرى اين دو كتاب ، فرقهايى بين اين دو كتاب قابل مشاهده است :
فرق اول : در تنظيم بخشهاى دوگانه كتاب ، علامه حلى بخش اول را به كسانى اختصاص داده كه اعتماد بر روايتشان دارد يا قبول خبر ايشان را ترجيح مىدهد و بخش دوم كتاب را به كسانى كه روايت آنان را ترك و يا در قبول روايت آنان توقف مىكند . اما ابن داود بخش اول را به كسانى اختصاص داده كه كمترين مدحى درباره آنان رسيده است اگرچه ذم بسيار نيز دربارهء آنان وجود داشته است و در نهايت به خبر آنان عمل نشود و بخش دوم را به كسانى كه كمترين ذم درباره آنان رسيده ، اگرچه مدح بسيار داشته باشند و به خبر آنان عمل شود . از اينرو ابن داود بريد بن معاويه عجلى و نيز هشام بن حكم و عدهاى ديگر از موثقين را در بخش دوم همنام برده است .
فرق دوم : علامه راويانى را كه در جرح و تعديل آنان اختلاف است در هردو بخش ذكر نكرده ، بلكه در صورت ترجيح دادن مدح ، راوى را در بخش اول و در صورت قوىتر ديدن جانب ذم و يا برگزيدن توقف در مورد حال رجالى راوى ، وى را در بخش دوم ذكر كرده است و بدينترتيب بنا ندارد نام كسى را در هردو بخش بياورد . اما ابن داود اين موارد را در هر بخش تكرار كرده است . در بخش اول به جهت مدح راوى و در بخش دوم به سبب جرح وى .
فرق سوم : علامه حلى عبارت كشى يا نجاشى يا ابن غضائرى يا فهرست و
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 174
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١٧٤