رمزهايى قرار داده است . اين رمزها با ابواب سيزدهگانه رجال شيخ طوسى هماهنگ است و غالبا نيز براساس كتاب الرجال شيخ طوسى بهكار رفتهاند . « 1 »
اما گاهى اين رمزها سبب اشكالاتى در كلام ابن داود و گاه ديگران شده است . از جمله اين اشكالات ، اشكال مربوط به رمز « لم » است . رمز « لم » به تصريح خود ابن داود در بيان خود او و ديگران مربوط به رواتى است كه از هيچيك از ائمه ( عليهم السلام ) بهطور مستقيم نقل حديث نكردهاند . ابن داود اين رمز را در مورد كسانى كه كشى ، نجاشى ، شيخ طوسى و ابن غضائرى در مورد روايت كردن آنها از ائمه ( عليهم السلام ) سكوت كردهاند نيز بهكار برده است و سكوت آنها را دال بر عدم روايت راوى از امام انگاشته است . اما با توجه به كاربرد اين رمز براى باب من لم يرو عن واحد منهم ( عليه السلام ) در رجال طوسى ، بسيارى تصوّر كردهاند كه هر كس كه رمز « لم » در برابر نام او وجود دارد بايد در باب سيزدهم رجال طوسى ذكر شده باشد ، درحالىكه اين رمز اختصاصى به باب سيزدهم رجال طوسى ندارد . اين اشتباه از آنجا ناشى شده است كه رمزهاى اصحاب ائمه با ابواب رجال طوسى هماهنگ است .
اما مخفى نيست كه اصولا كتابهاى رجال كشى ، فهرست شيخ طوسى ، رجال ابن غضائرى و رجال نجاشى براى بيان طبقه راويان و يا حتى نام بردن راويان نگاشته نشدهاند و از اينرو انتساب عدم وجود روايت به كسانى كه اينان تصريح به روايت داشتن آنان ندارند صحيح نيست . البته ميرداماد كاربرد رمز را در كتاب رجال ابن داود علاوه بر روات باب سيزدهم رجال طوسى در مورد افرادى كه نجاشى به روايت آنها از ائمه تصريح نكرده صحيح مىداند اما بايد گفت هرچند نجاشى كوشيده در صورت احراز راوى بودن فرد اين نكته را بيان كند ولى عدم ذكر اين مسئله در كتاب نجاشى ، دليل بر عدم وجود روايت شخص از امام ( عليهم السلام ) نيست . با توجه به اين نكته استرآبادى كه در تفسير رمز « لم » آن را به باب سيزدهم
هامش
( 1 ) . براى يادآورى اين رموز به مبحث آشنايى با كتاب الرجال شيخ طوسى مراجعه كنيد .