شهرهاى تابعهء مرو نيز رواج داشته است . تقريبا كليهء نويسندگان دوران اسلامى در توصيف شهركها و شهرهاى تابعهء مرو مىنويسند كه در همهجا و در طول راهها ، خارج و داخل شهرها تاكستانها و باغهاى ميوه و زمينهاى زراعتى وجود داشته است :
كشميهن ، زرق ، سرخس ، نسا ، مرو رود ، مهنه از جمله اين مراكز هستند كه همه پوشيده از باغستان و تاكستان بودهاند 95 .
بخشى از محصولات توليدى به مصرف اهالى مىرسيده و بخشى ديگر صادر مىشده است . از مرو و شهرهاى تابعهء آن خشكبار و خربزهء خشك صادر مىشده است ؛ به خصوص گلابى خشك زرق 96 و كشمش كشميهن 97 از معروفيت خاصى برخوردار بودهاند . در ميان ساير محصولات كشاورزى صادراتى مرو بايد از اشترغاز 98 و غلات نام برد . بازار بزرگ سرخس از سوى برخى از نويسندگان يكى از مراكز توزيع محصولات صادراتى منطقهء مرو به ساير شهرهاى خراسان و ما وراء النهر شمرده مىشده است 99 . مقدسى نوشته كه طبق محاسبات او مقدار گندمى كه در سرخس بار مىشده برابر با آنچه از مصر به درياى سرخ صادر مىشده بوده است 100 . پيشتر به توليدات پارچههاى مختلف ، از جمله پارچههاى ابريشمى ، كتانى و پنبهاى مرو اشاره شد . اين محصولات به اضافهء ظروف مسى و فلزى ، پوست و جانوران زنده جزو مهمترين اقلام صادراتى شهر مرو و شهركهاى تابعهء آن بشمار مىرفتهاند 101 .
3 . آب و منابع آبى شهر
شهر مرو و منطقهء مرو ، داراى آب و هواى نسبتا خشك و دلتاى آن داراى آب و هواى نيمه صحرايى است . ميانگين ريزش باران سالانه بين 139 تا 249 ميليمتر و ميانگين حرارت 5 / 14 درجه است 102 . اين بخش از خراسان به دلائل دورى راه و وجود كوههاى مرتفع در سر راه جريان هوا بين دريا و اقيانوس ، رطوبت بسيار كمى را از سيستم درياى مديترانه و اقيانوس اطلس دريافت مىكند . از سوى ديگر از آنجا كه آب دو رودخانهء معتبر منطقه ؛ يعنى تجن و مرغاب مستقيما به ريزش باران در خراسان و