خانههاى شخصى در ضمن اين كاوشها پيداشده است . برطبق نظر پيلياوسكى
( V . I . Pilyavskii )
و پوگاچنكووا 67 تاريخ ساختمان اين مسجد بين سدههاى نهم و دهم ميلادى و مطابق با زمانى است كه نويسندگان دوران اسلامى از شكوفايى شهر كردهاند .
بقاياى يك كاروانسراى سدهء يازدهم ميلادى نيز از اهميت اين شهرك در كار تجارت و عبور كاروانيان سخن مىگويد كه از طريق آن به ما وراء النهر و خاور دور مىرفتهاند .
هرمزفره
هرمزفره شهرك ديگر مرو است كه در حدود العالم با نام مسفرى خوانده شده است 68 . شهرك مسفرى حدود العالم در تمام منابع ديگر دوران اسلامى ، از جمله مقدسى ، استخرى و ابن حوقل با نام هرمزفره خوانده مىشود 69 . اين سه مورخ نوشتهاند كه اين شهرك داراى منبر بوده ؛ بنابراين جمعيت بالغ مسلمان آن از ده هزار نفر تجاوز مىكرده است . ياقوت ، محل هرمزفره را در پنج فرسخى شمال مرو ، در داخل بيابان و در سر راه مرو به خوارزم تعيين كرده است 70 . اين شهرك در مغرب رودخانه ماجان قرار گرفته و حسين بن طاهر در آنجا سراها و محلات مختلفى ساخت و كالاهاى بازار مرو را بدانجا انتقال داد 71 . طبق منابع تاريخى ، آبراههء هرمزفره از اين شهرك مىگذشته و سپس به باتلاقهاى تشكيل شده از آب رودخانهء مرغاب مىرسيده است .
شهرك هرمزفره نيز از سوى باستانشناسان مورد تحقيق و بررسى قرار گرفته است .
اين شهرك امروزه با نام اولى كيشمن ياد مىشود . بررسىهاى باستانشناسى نشان مىدهند كه هرمزفره در اصل يك محوطهء دوران پارتى بوده كه داراى يك دژ دوران ساسانى به نام دونگوز قلعه با يك هكتار مساحت و ديوارهاى با ارتفاع بين 7 تا 8 متر بوده است . اين قلعه در دوران اسلامى تبديل به شهرستان داخلى شهرك شده است . در همين دوران شهر گسترش پيدا كرده و آثار خيابانها ، بناها ، ميدانها و بازارهاى آن امروزه به خوبى باقىمانده است . در طول اين سالها ، شهرك از طرف شرق و غرب گسترش پيدا كرده و به خارج از ديوار دفاعى كشيده شده و ظاهرا بخشهاى صنعتى آن در غرب