نوشته ، اين محل كه در زمان يعقوبى تنها يك ايستگاه پستى بوده ، در طول سدههاى پس از زمان يعقوبى گسترش يافته و به محل نسبتا مهمى تبديل شده است .
خرق
ابن حوقل از خرق به شكل يكى از شهركهاى منبردار مرو ياد مىكند 85 . بنابر نوشتهء مورخين و جغرافىدان ديگر دوران اسلامى ، مقدسى ، شهرك خرق محلى دلپذير با مسجد جامعى در خارج از بازار شهرك بوده است و اضافه مىكند آب مصرفى شهركه از رودخانه تأمين مىشده ، قابل شرب بوده است 86 . طبق نظر لسترنج ، اين شهرك در نزديكىهاى سوسنقان و هرمزفره واقع شده بوده است 87 . با توجه به نام اين شهر و نزديكى آن به هرمزفره اين امكان وجود دارد كه نام شهر ، تركيبى از يك واژه + خره بوده است . آخرين نويسندهاى كه به اين شهرك اشاره كرده ، ياقوت است كه از آن به صورت روستايى بزرگ نام برده است 88 .
شاوان . اين محل را ياقوت به عنوان يكى از روستاهاى مرو معرفى كرده است 89 .
شاوان امروزه محلى است در 5 / 1 كيلومترى شمال شرقى سولى تپه و آثار خرابههاى آن به طول و عرض يك كيلومتر از شمال غربى به جنوب شرقى كشيده شده است . زيارتگاه كوچكى به نام خداى نظر عليا مربوط به سدهء ششم هجرى در آنجا قرار دارد و خرابههاى يك بناى مربع بزرگ نيز در قسمت شمال آن ديده مىشود . محوطه و استقرارگاه اصلى بين دو كانال قرار گرفته است . ماسون از آن با نام شوال ياد كرده است 90 .
2 . مراكز روستايى
شهركها و مراكز يادشده در صفحات پيشين نقاطى هستند كه چه به خاطر وسعت و جمعيت و چه به خاطر توليدات و محصولات خود ، نسبت به ساير شهركها و روستاهاى مرو از اهميت بيشترى برخوردار بودهاند اما در عين حال دهها روستاى