تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 240

مساهمون:

ص٢٤٠
مرو ، دو روستا يا شهرك با نام سنج وجود داشته است ؛ اولى معمولا با نام سنك عبّاد ، كه ديگران از آن با نام سنج عبّاد 20 ياد كرده‌اند و ديگرى سنج كه بزرگ‌تر از اولى بوده و در چهار فرسخى مرو قرار داشته و علماى بسيارى از آن برخاسته‌اند 21 . سنج نخستين در كرانهء رودخانه و در فاصلهء يك فرسخى مغرب مرو واقع شده بوده 22 و تنها محلى بوده است كه در قبال هجوم مسلمانان با آنان مقابله كرده است 23 . مستوفى نوشته اين همان « ديه سفيدنج » ؛ يعنى محل نشو و نماى ابو مسلم خراسانى بوده است 24 . به عقيدهء ياقوت نشك يا نشك عبّاد ، از العبادى آمده و شكل عاميانهء سنج عبّاد 26 بوده است . ياقوت از دو محلهء جداگانه سنج با نام‌هاى زوالغنج 27 و منغان 28 نيز ياد مىكند .

قرينين

نام اين شهرك در كتاب جغرافياى فارسى حدود العالم به شكل‌هاى بركديدز و پركدر 29 آمده است كه با متون ديگر تفاوت دارد 30 : « پركدر - بر كنار مرورود نهاده است و او را قهندز است استوار و ندر وى گبركانند و ايشان را به آفريديان خوانند » 31 . در حالى كه محقق روس ، بارتولد اين شهر را جزو شهرك‌هاى مرو مىداند ، لسترنج 32 براساس نوشته‌هاى ياقوت 33 آن را جدا و مستقل از مرو و جزو شهرك‌هاى مرورود مىشمارد . بر خلاف نظر لسترنج ، بيشتر نوشته‌هاى دوران اسلامى اين شهرك را جزو شهرك‌هاى مرو و در فاصلهء ده فرسخى آن مىدانند 34 . پژوهشگر روس ، مينورسكى ، با ارجاع به سمعانى نوشته نام اين شهر قرينين است ؛ زيرا مشخص نبوده كه اين شهرك متعلق به مرو يا مرورود است ( و به اين جهت قرينين خوانده شده است ) و با نظر ژوكوفسكى ، باستان‌شناس روس كه محل اين شهرك قديمى را مطابق با ايستگاه راه‌آهن امام باباى امروزى مىداند ، موافق است 35 . احمد رنجبر ، نويسندهء كتاب خراسان بزرگ ، پركدر و قرينين را دو شهرك جداگانه دانسته است 36 ، اما اين نظر با نوشته و مدارك جغرافيايى و تاريخى موجود مطابقت ندارد .