نصر بن سيار را وادار به فرار و هزيمت كردند . در سالهاى بعدى و پس از به قدرت رسيدن عباسيان ، مرو همچنان مركز جنگ و نبرد بين برادران تازه به قدرترسيدهء عباسى ؛ يعنى مامون و امين پسران هارون الرشيد شد كه منجر به پيروزى اولى و خلافت او گرديد 9 . پس از پيروزى مامون ، مرو اهميت خود را به عنوان مركزى مهم در امپراتورى عباسى بدست آورد و با آنكه شهر بغداد مركز رسمى حكومت بود اما بيشترين پشتيبانىها از عباسيان در شهر مرو و مرغيانه انجام مىپذيرفت كه اكنون پايتخت خراسان بشمار مىرفت .
طاهر بن حسين بنيانگذار نخستين سلسلهء خودمختار يا نيمهمستقل ايرانى ، طاهريان در شرق ايران است . وى كه از اهالى شهر پوشنگ هرات بود زمانى كه احساس كرد دوران سقوط حكومت خلفاى بغداد آغاز شده ، مرو را به پايتختى خود انتخاب كرد 10 . در دورهء حكومت طاهريان ( 205 - 259 ق / 820 - 872 م ) ، مرو كموبيش رونق يافت و بناهاى رفيع و بازارها و باغهاى زيادى در آن احداث شد و در حقيقت به صورت پايتخت مشرق اسلامى درآمد : « دار الاماره خراسان در عهد اكاسره تا آخر عهد طاهريان در بلخ و مرو بودى » 11 . مرو تا زمان حكومت سلسلهء صفاريان ( 254 - 290 / 820 - 872 ) همچنان مركز حكومتى خراسان باقى ماند و سپس عمرو ليث دومين حكمران اين سلسله تصميم به تغيير پايتخت و مركز حكومتى خود گرفت : « و چون دولت به بنى ليث رسيد عمرو بن ليث در نيشابور دار الاماره ساخت و نيشابور دار الملك خراسان شدى » 12 .
علىرغم اين تصميم و اين تغيير ، مرو به خاطر موقعيت استراتژيكى ، اجتماعى و فرهنگى خود توانست موقعيت ممتاز خود را در امپراتورى اسلامى همچنان حفظ كند ؛ اگر چه مقدسى روايت مىكند كه در نيمهء دوم سدهء چهارم هجرى ، اين شهر ويرانه و نيمهمتروك به نظر رسيده است . در دورهء حكومت سامانيان و در زمان زندانى بودن منصور سامانى ( 389 ق / 998 م ) شهر مرو براى مدت بسيار كوتاهى پايتخت اين سلسله شد . در آن سال ابو الفارس عبد الملك بن نوح برادر منصور خود را شاه خواند و
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 174
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٧٤