تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 145

مساهمون:

ص١٤٥
ايستگاه راه‌آهن بايرام على قرار دارد و وسعت آن بدون در نظر گرفتن حومه ، 380 هكتار و تقريبا 20 برابر شهر نسا است 126 . قديم‌ترين بخش شهر ، جايى است كه با نام ارك قلعه خوانده مىشود و ساختمان آن به سده‌هاى ششم و پنجم پيش از ميلاد ؛ يعنى دوران هخامنشيان مىرسد . در اين زمان وسعت شهر به 20 هكتار مىرسيده است و با يك ديوار دفاعى كه با خشت خام ساخته شده بوده ، محصور بوده است كه امروزه ارتفاع باقىماندهء آن به حدود 25 متر مىرسد . بخش‌هاى مهم شهر و « دولتى » مانند كاخ فرماندارى بر روى يك مصطبه به ارتفاع 15 متر كه در داخل يك ديوار محصور شده بوده ، قرار داشته است 127 . اين دوره از تاريخ مرو در ارتباط با وقايع سال 522 و شورش فراداى مروى عليه داريوش بزرگ است كه مرو در سدهء چهارم پيش از ميلاد به تصرف نيروى مهاجم مقدونى و متحدان اروپايى آن درآمد . منابع تاريخى يونانى و به دنبالهء آن برخى از منابع دوران اسلامى مىنويسند كه اسكندر شهر مرو را در اين‌جا بنا نهاد كه گفته مىشود همان ارك قلعه بوده است 128 . مرغيانه در پايان اين سده جزيى از امپراتورى سلوكى درآمد و در همين دوره است كه آنتيوخوس اول سوتر ديوار معروف به ديوار آنتيوخوس به طول 1500 استاديا ( حدود 250 كيلومتر ) را در اطراف واحهء مرو بنا كرد و شهر را آنتيوخيا ناميد . گيورقلعه ( قلعه گبرى ) با 360 هكتار مساحت بايد همان شهر آنتيوخيا باشد . اين قلعه داراى نقشه‌اى منظم است و چهار دروازهء موجود در چهار ديوار جانبى آن توسط خيابان‌هايى كه شهر را از شمال به جنوب و از شرق به غرب به هم متصل كرده باهم ارتباط دارند . اين خيابان‌ها شهر را تقريبا به چهار قسمت مساوى تقسيم مىكنند . نخستين ديوار دفاعى شهر كه در سدهء سوم پيش از ميلاد ساخته شد ، داراى نقشه‌اى تقريبا چهارگوش بوده و ارك قلعه قديمى نيز كه داخل اين ديوار قرار گرفته در اين زمان تبديل به ارك شهر شده است و كاخ فرماندارى هم در سدهء دوم پيش از ميلاد داخل همين ارك قلعه بنا مىشود . اين كاخ با نقشهء مربع 5 / 8 متر در 6 / 8 متر خود داراى يك بخش